Cetiyapabbata draft
Cetiyapabbata, Cetiyagiri. The later name of the Missaka mountain given on account of its many shrines. Devānampiyatissa built a vihāra there – the second vihāra in Ceylon – for Mahinda and those ordained under him (Mhv.xvi.12-17). The relics, obtained by Sumana Sāmaṇera from Asoka and from Sakka, were deposited there until they were needed. According to the Mahā Vaṁsa (Mhv.xxii.23ff) this fact was the occasion for the name. One of the eight saplings of the Sacred Bodhi-tree at Anurādhapura was planted in the ārāma on Cetiyagiri (Mhv.xix.62). Mahinda spent the last years of his life on Cetiyagiri and died there, and there his relics were enshrined (Mhv.xx.32, 45). Near the mountain was the village of Dvāramaṇḍala (Mhv.xxiii.23). Kuṭakaṇṇatissa built an uposatha-hall on the mountain and planted a Bodhi-tree, while Bhātikābhaya supplied food daily to one thousand monks dwelling there (Mhv.xxxiv.30f, 64), and Lañjakatissa had the vihāra paved at a cost of one hundred thousand (Mhv.xxxiii.25). Mahā Dāṭhika Mahā Nāga made four gateways and a road round the mountain, and held the Giribhaṇḍapūjā with great pomp and ceremony; it is said that in order that the people might approach the mountain with clean feet he spread carpets right up to it from the Kadamba River (Mhv.xxxiv.75ff). Kanirajānutissa had sixty monks of Cetiyapabbata put to death as traitors by flinging them into the cave called Kanira (Mhv.xxxv.11). Vasabha provided four thousand lamps to be lighted on Cetiyagiri (Mhv.xxxv.80), while Jeṭṭhatissa gave to the vihāra the income derived from the Kāḷamattika Tank (Mhv.xxxvi.130; see also Dpv.xv.69; xvii.90; xix.13, and Vin-a.i.82ff).
In the time of Kakusandha, Cetiyagiri was known as Devakūṭa, that of Koṇāgamana as Suvaṇṇakūṭa, and in that of Kassapa as Subhakūṭa (Vin-a.i.86f). The Dhammarucikas once occupied the Ambatthalavihāra on Cetiyapabbata, it having been given to them by Dhātusena (Cv.xxxviii.75). Aggabodhi supplied a permanent supply of water for the bathing-tank called Nāgasoṇḍi, on the top of Cetiyagiri (Cv.xlii.28; see Cv.Trs.i.68, n.8), while Aggabodhi III. gave to the vihāra the village of Ambillapadara (Cv.xliv.122). Aggabodhi V. restored the ruined buildings of Cetiyapabbata at a cost of one hundred and twenty thousand pieces (Cv.xlviii.7), while the queen of Udaya I, built there the Kanthaka cetiya, and her husband decorated the mountain with brightly coloured flags and streamers (Cv.xlix.23, 27). Sena I, gave to the monastery the income from the Kāṇavāpi (Cv.l.72), and Sena II. Provided a hospital for the use of the monks there (Cv.li.73). Kassapa VI. built the Hadayuṇhapariveṇa and gifted it to the Dhammarucikas (Cv.lii.18). Parakkamabāhu I. restored all the old buildings which had been destroyed and built sixty-four Thūpas (Cv.lxxviii.108).
The Commentaries relate several anecdotes connected with Cetiyapabbata. Maliyadeva Thera recited there the Chachakkasutta, and sixty listening bhikkhus became Arahants (MNa.ii.1064). Lomasanāga Thera lived in the Padhānaghara in the Piyaṅguguhā there and overcame the cold he felt by meditating on the Lokantarikaniraya (MNa.i.65). Cetiyapabbata was the residence of Kāḷa Buddharakkhita, and King Saddhātissa spent some time there (MNa.i.469f. See also Vsm.20, 64; Dhsa.194, 200; ANa.i.44). At the time that Faxian came to Ceylon there were two thousand monks in Cetiyagiri, including a monk of great fame, called Dharmagupta (Giles: p.72).
Cetiyapabbata, Cetiyagiri. Tên gọi sau này của ngọn núi Missaka được đặt dựa trên vô số các đền thờ của nó. Devānampiyatissa đã xây dựng một vihāra ở đó – vihāra thứ hai ở Ceylon – cho Mahinda và những người được xuất gia dưới sự tế độ của ông (Mhv.xvi.12-17). Các xá-lợi, được Sumana Sāmaṇera mang về từ Asoka và từ Sakka, đã được cất giữ ở đó cho đến khi chúng được cần đến. Theo Mahā Vaṁsa (Mhv.xxii.23ff), sự kiện này là nguyên nhân của tên gọi đó. Một trong tám cây chồi của cây Bodhi thiêng liêng ở Anurādhapura đã được trồng trong ārāma trên Cetiyagiri (Mhv.xix.62). Mahinda đã trải qua những năm tháng cuối đời của mình trên Cetiyagiri và qua đời ở đó, và xá-lợi của ông đã được tôn trí tại đó (Mhv.xx.32, 45). Gần ngọn núi là ngôi làng Dvāramaṇḍala (Mhv.xxiii.23). Kuṭakaṇṇatissa đã xây dựng một uposatha-hall trên ngọn núi và trồng một cây Bodhi, trong khi Bhātikābhaya cung cấp thức ăn hàng ngày cho một ngàn nhà sư cư ngụ tại đó (Mhv.xxxiv.30f, 64), và Lañjakatissa đã cho lát nền vihāra với chi phí một trăm ngàn (Mhv.xxxiii.25). Mahā Dāṭhika Mahā Nāga đã làm bốn cổng chính và một con đường quanh ngọn núi, và tổ chức Giribhaṇḍapūjā với sự hoành tráng và nghi lễ lớn lao; người ta nói rằng để cho mọi người có thể đến gần ngọn núi với đôi chân sạch sẽ, ông đã trải thảm dài đến tận đó từ sông Kadamba (Mhv.xxxiv.75ff). Kanirajānutissa đã ra lệnh xử tử sáu mươi nhà sư của Cetiyapabbata như những kẻ phản quốc bằng cách ném họ vào hang động gọi là Kanira (Mhv.xxxv.11). Vasabha đã cung cấp bốn ngàn ngọn đèn để thắp sáng trên Cetiyagiri (Mhv.xxxv.80), trong khi Jeṭṭhatissa đã trao tặng cho vihāra phần thu nhập có được từ hồ chứa nước Kāḷamattika (Mhv.xxxvi.130; xem thêm Dpv.xv.69; xvii.90; xix.13, và Vin-a.i.82ff).
Vào thời của Kakusandha, Cetiyagiri được gọi là Devakūṭa, vào thời của Koṇāgamana là Suvaṇṇakūṭa, và vào thời của Kassapa là Subhakūṭa (Vin-a.i.86f). Các tu sĩ Dhammarucika từng chiếm giữ Ambatthalavihāra trên Cetiyapabbata, sau khi nó được Dhātusena giao cho họ (Cv.xxxviii.75). Aggabodhi đã cung cấp một nguồn cấp nước thường xuyên cho hồ tắm tên là Nāgasoṇḍi, trên đỉnh Cetiyagiri (Cv.xlii.28; xem Cv.Trs.i.68, n.8), trong khi Aggabodhi III. đã trao tặng cho vihāra ngôi làng Ambillapadara (Cv.xliv.122). Aggabodhi V. đã trùng tu lại các tòa nhà đổ nát của Cetiyapabbata với chi phí một trăm hai mươi ngàn đồng (Cv.xlviii.7), trong khi hoàng hậu của Udaya I, đã xây dựng ở đó một cetiya Kanthaka, và chồng của bà đã trang hoàng ngọn núi với những lá cờ và dải băng nhiều màu sắc rực rỡ (Cv.xlix.23, 27). Sena I, đã trao tặng cho tu viện phần thu nhập từ Kāṇavāpi (Cv.l.72), và Sena II. đã cung cấp một bệnh viện để cho các nhà sư ở đó sử dụng (Cv.li.73). Kassapa VI. đã xây dựng Hadayuṇhapariveṇa và ban tặng nó cho các tu sĩ Dhammarucika (Cv.lii.18). Parakkamabāhu I. đã trùng tu lại tất cả các tòa nhà cổ kính đã bị phá hủy và xây dựng sáu mươi bốn Thūpa (Cv.lxxviii.108).
Các bản Chú giải kể lại một vài giai thoại liên quan đến Cetiyapabbata. Maliyadeva Thera đã tụng đọc Chachakkasutta ở đó, và sáu mươi vị tỳ-kheo lắng nghe đã trở thành các bậc Arahant (MNa.ii.1064). Lomasanāga Thera đã sống trong Padhānaghara ở Piyaṅguguhā tại đó và vượt qua cái lạnh mà ông cảm thấy bằng cách thiền định về Lokantarikaniraya (MNa.i.65). Cetiyapabbata là nơi cư ngụ của Kāḷa Buddharakkhita, và Vua Saddhātissa đã trải qua một thời gian ở đó (MNa.i.469f. Xem thêm Vsm.20, 64; Dhsa.194, 200; ANa.i.44). Vào thời điểm mà Faxian đến Ceylon có hai ngàn nhà sư ở Cetiyagiri, bao gồm cả một nhà sư danh tiếng lớn, tên là Dharmagupta (Giles: p.72).