DPPN

Vessantarajātaka draft

Vessantarajātaka (Ja 547). Vessantara (the Bodhisatta) was the son of Sañjaya, king of Sivi, and queen Phusatī, and was so-called because his mother started in labour as she passed through the Vessa street in the city of Jetuttara, and he was born in a house in the same street. He spoke as soon as he was born (Cf. Bv­a.228). On the same day was also born a white elephant named Paccaya. At the age of eight, Vessantara wished to make a great gift and the earth trembled. He married Maddī at the age of sixteen, and their children were Jāli and Kaṇhajinā.

At that time there was a great drought in Kāliṅga, and eight Brahmins came from there to Vessantara to beg his white elephant, which had the power of making rain to fall. He granted their request, and gave the elephant together with its priceless trappings (Ja.vi.488f. gives the details of these). The citizens of Jetuttara were greatly upset that their elephant should have been given away, and demanded of Sañjaya that Vessantara should be banished to Vaṅkagiri. The will of the people prevailed, and Vessantara was asked to take the road along which those travel who have offended. He agreed to go, but before setting out, obtained the king’s leave to hold an almsgiving called the “Gift of the Seven Hundreds” (Sattasataka), in which he gave away seven hundred of each kind of thing. People came from all over Jambudīpa to accept his gifts, and the almsgiving lasted for a whole day.

When Vessantara took leave of his parents and prepared for his journey, Maddī insisted on accompanying him with her two children. They were conveyed in a gorgeous carriage drawn by four horses, but, outside the city, Vessantara met four Brahmins who begged his horses. Four Devas then drew the chariot, but another Brahmin soon appeared and obtained the chariot. Thenceforward they travelled on foot, through Suvaṇṇagiritāla, across the river Kantimārā, to beyond Mount Arañjaragiri and Dunniviṭṭha, to his uncle’s city, in the kingdom of Ceta. The Devas shortened the way for them, and the trees lowered their fruit that they might eat. Sixty thousand Khattiyas came out to welcome Vessantara and offered him their kingdom, which, however, he refused. He would not even enter the city, but remained outside the gates, and, when he left early the next morning, the people of Ceta, led by Cetaputta, went with him for fifteen leagues, till they came to the entrance to the forest. Vessantara and his family then proceeded to Gandhamādana, northwards, by the foot of Mount Vipula to the river Ketumatī, where a forester entertained them and gave them to eat. Thence they crossed the river to beyond Nāḷika, along the bank of Lake Mucalinda, to its north-eastern corner, then along a narrow footpath into the dense forest, to Vaṅkagiri. There Vissakamma had already built two hermitages, by order of Sakka, one for Vessantara and one for Maddī and the children, and there they took up their residence. By Vessantara’s power, the wild animals to a distance of three leagues became gentle. Maddī rose daily at dawn, and, having fetched water to wash, went into the forest for yams and fruit. In the evening she returned, washed the children, and the family sat down to eat. Thus passed four months.

Then from Dunniviṭṭha there came to the hermitage an old Brahmin, called Jūjaka, who had been sent by his young wife, Amittatāpanā, to find slaves for her, because when she went to the well for water the other women had laughed at her, calling her “an old man’s darling.” She told Jūjaka that he could easily get Vessantara’s children as slaves, and so he came to Vaṅkagiri. Asking the way of various people, including the hermit Accuta, Jūjaka arrived at Vaṅkagiri late in the evening and spent the night on the hilltop. That night Maddī had a dream, and, being terrified, she sought Vessantara. He knew what the dream presaged, but consoled her and sent her away the next day in search of food. During her absence, Jūjaka came and made his request. He would not await the return of Maddī, and Vessantara willingly gave him the two children. But they ran away and hid in a pond till told by their father to go with Jūjaka. When Vessantara poured water on Jūjaka’s hand as a symbol of his gift, the earth trembled with joy. Once more the children escaped and ran back to their father, but he strengthened his resolve with tears in his eyes. Jūjaka led the children away, beating them along the road till their blood flowed.

It was late in the evening when Maddī returned because Devas, assuming the form of beasts of prey, delayed her coming, lest she should stand in the way of Vessantara’s gift. In answer to her questions, Vessantara spoke no word, and she spent the night searching for the children. In the morning she returned to the hermitage and fell down fainting. Vessantara restored her to consciousness and told her of what had happened, explaining why he had not told her earlier. When she had heard his story she expressed her joy, affirming that he had made a noble gift for the sake of omniscience. And then, lest some vile creature should come and ask for Maddī, Sakka, assuming the form of a Brahmin, appeared and asked for her. Vessantara looked at Maddī, and she expressed her consent. So he gave Maddī to the Brahmin, and the earth trembled. Sakka revealed his identity, gave Maddī back to Vessantara, and allowed him eight boons. Vessantara asked that

  • (1) he be recalled to his father’s city,
  • (2) he should condemn no man to death,
  • (3) he should be a helpmate to all alike
  • (4) he should not be guilty of adultery,
  • (5) his son should have long life,
  • (6) he should have celestial food,
  • (7) his means of giving should never fail,
  • (8) after death he should be reborn in heaven.

In the meantime, Jūjaka had travelled sixty leagues with the children, whom the Devas cared for and protected. Guided by the Devas, they arrived in fifteen days at Jetuttara, though Jūjaka had intended to go to Kāliṅga. Sañjaya bought the children from Jūjaka, paying a high price, including the gift of a seven-storeyed palace. But Jūjaka died of over-eating, and as no relation of his could be traced, his possessions came back to the king. Sañjaya ordered his army to be prepared and a road to be built from Jetuttara to Vaṅkagiri, eight usabhas wide. Seven days later, led by Jāli, Sañjaya and Phusatī started for Vaṅkagiri.

In the army was the white elephant, who had been returned because the people of Kāliṅga could not maintain him. There was great rejoicing at the reunion of the family, and the six royal personages fell in a swoon till they were revived by rain sent by Sakka, the rain only wetting those who so wished it. Vessantara was crowned king of Sivi, with Maddī as his consort. After a month’s merry-making in the forest, they returned to Jetuttara. On the day Vessantara entered the city he set free every captive, including even cats. In the evening, as he lay wondering how he would be able to satisfy his suitors the next day, Sakka’s throne was heated, and he sent down a shower of the seven kinds of precious things, till the palace grounds were filled waist high. Vessantara was thus able to practise his generosity to the end of his days. After death he was born in Tusita (Ja.i.47; Dhp­a.i.69).

The story was related on the occasion of the Buddha’s first visit to Kapilavatthu. The Buddha’s kinsmen escorted him to the Nigrodhārāma, but sat round him without doing any obeisance, because of their great pride. The Buddha then performed the Twin Miracle, and the Sākiyans, led by Suddhodana, worshipped him. There was then a shower of rain, refreshing all and falling only on those who so wished. When the people expressed their wonder, the Buddha related this story, showing that in the past, too, rain had fallen on his kinsfolk to revive them (according to Bv­a.245, the Jātaka was related at the end of the recital of the Buddhavaṁsa).

Devadatta is identified with Jūjaka, Ciñcā with Amittatāpanā, Channa with Cetaputta, Sāriputta with Accuta, Anuruddha with Sakka, Sañjaya with Suddhodana, Mahā Māyā with Phusatī, Rāhulamātā with Maddī, Rāhula with Jāli, and Uppalavaṇṇa with Kaṇhajinā (the story is given at Ja.vi.479-593).

The story also occurs in the Cariyāpiṭaka (i.9), and is often referred to (e.g., Vin-a.i.245; VbhA.414; Cv.xlii.5; c.74) as that of a birth in which the Bodhisatta’s dānapāramitā reached its culmination. The earth shook seven times when Vessantara made his gifts, and this forms the subject of a dilemma in the Milindapañha (Mil. p.113; for another question, see ibid. 274f).

The story of the Jātaka was sculptured in the Relic Chamber of the Mahā Thūpa (Mhv.xxx.88).

The story of Vessantara is the first of the Jātakas to disappear from the world (AN­a.i.51). See also Gūḷhavessantara.

Vessantarajātaka (Ja 547). Vessantara (Bodhisatta) là con trai của Sañjaya, vua xứ Sivi, và vương hậu Phusatī, và được đặt tên như vậy vì mẹ ngài bắt đầu chuyển dạ khi bà đi ngang qua khu phố Vessa trong thành Jetuttara, và ngài được sinh ra trong một ngôi nhà ở cùng khu phố đó. Ngài nói được ngay khi vừa chào đời (xem thêm Bv­a.228). Vào cùng ngày đó, một con voi trắng tên là Paccaya cũng ra đời. Lên tám tuổi, Vessantara ước muốn thực hiện một đại bố thí và trái đất rung chuyển. Ngài kết hôn với Maddī vào năm mười sáu tuổi, và những đứa con của họ là Jāli và Kaṇhajinā.

Vào lúc bấy giờ, có một đợt hạn hán lớn ở Kāliṅga, và tám Bà-la-môn từ đó đã đến chỗ Vessantara để xin con voi trắng của ngài, con voi có năng lực làm cho mưa rơi. Ngài đã chấp thuận lời thỉnh cầu của họ, và ban cho con voi cùng với những đồ trang sức vô giá của nó (Ja.vi.488f. cung cấp chi tiết về những thứ này). Cư dân của Jetuttara rất buồn bực vì con voi của họ đã bị đem cho, và yêu cầu Sañjaya rằng Vessantara phải bị trục xuất đến Vaṅkagiri. Ý chí của người dân đã thắng thế, và Vessantara được yêu cầu đi theo con đường mà những kẻ phạm tội thường đi. Ngài đồng ý ra đi, nhưng trước khi lên đường, ngài đã xin phép nhà vua tổ chức một buổi bố thí gọi là "Sự Bố Thí Của Bảy Trăm" (Sattasataka), trong đó ngài đem cho bảy trăm thứ mỗi loại. Mọi người từ khắp nơi ở Jambudīpa đã đến để nhận những món quà của ngài, và buổi bố thí kéo dài trọn một ngày.

Khi Vessantara cáo từ cha mẹ và chuẩn bị cho chuyến đi, Maddī nài nỉ được đi theo ngài cùng với hai đứa con. Họ được chở trên một cỗ xe tuyệt đẹp do bốn con ngựa kéo, nhưng ở bên ngoài kinh thành, Vessantara đã gặp bốn Bà-la-môn xin những con ngựa của ngài. Sau đó, bốn vị chư thiên đã kéo cỗ xe, nhưng một Bà-la-môn khác nhanh chóng xuất hiện và xin được cỗ xe. Từ đó trở đi, họ đi bộ, qua Suvaṇṇagiritāla, băng qua sông Kantimārā, tới phía bên kia Núi Arañjaragiri và Dunniviṭṭha, đến kinh thành của chú ngài, trong vương quốc Ceta. Chư thiên đã rút ngắn quãng đường cho họ, và cây cối hạ thấp trái xuống để họ có thể ăn. Sáu mươi ngàn người Sát-đế-lỵ (Khattiyas) đã ra đón Vessantara và hiến dâng vương quốc của họ cho ngài, tuy nhiên, ngài đã từ chối. Ngài thậm chí không vào thành, mà ở lại bên ngoài cổng, và khi ngài rời đi vào sáng sớm hôm sau, người dân Ceta, do Cetaputta dẫn đầu, đã đi cùng ngài mười lăm do-tuần, cho đến khi họ tới lối vào khu rừng. Vessantara và gia đình ngài sau đó tiến về phía bắc, đến Gandhamādana, qua chân Núi Vipula tới dòng sông Ketumatī, nơi một người đi rừng đã khoản đãi họ và cho họ đồ ăn. Từ đó, họ băng qua con sông để đến bên kia Nāḷika, dọc theo bờ Hồ Mucalinda, tới góc đông bắc của nó, rồi đi dọc theo một lối đi hẹp vào trong khu rừng rậm rạp, tới Vaṅkagiri. Ở đó, Vissakamma đã xây sẵn hai thảo am, theo lệnh của Sakka, một cái cho Vessantara và một cái cho Maddī cùng các con, và họ đã đến ở tại đó. Nhờ oai lực của Vessantara, các loài dã thú trong khoảng cách ba do-tuần trở nên hiền lành. Maddī thức dậy hàng ngày vào lúc bình minh, và sau khi đi lấy nước để tắm rửa, bà đi vào rừng tìm khoai và trái cây. Buổi tối bà trở về, tắm rửa cho các con, và gia đình ngồi xuống dùng bữa. Bốn tháng trôi qua như thế.

Rồi từ Dunniviṭṭha có một Bà-la-môn già đi đến thảo am, tên là Jūjaka, người đã được người vợ trẻ của mình, Amittatāpanā, sai đi tìm nô lệ cho cô ta, bởi vì khi cô ta ra giếng lấy nước, những phụ nữ khác đã cười nhạo cô, gọi cô là "cục cưng của một lão già". Cô nói với Jūjaka rằng ông ta có thể dễ dàng bắt những đứa trẻ của Vessantara làm nô lệ, và vì thế ông ta đã đến Vaṅkagiri. Hỏi đường nhiều người, kể cả đạo sĩ Accuta, Jūjaka đã đến Vaṅkagiri vào chiều muộn và trải qua đêm trên đỉnh đồi. Đêm đó Maddī có một giấc mơ, và trong sự hoảng sợ, bà tìm đến Vessantara. Ngài biết giấc mơ báo điềm gì, nhưng đã an ủi bà và sai bà đi tìm thức ăn vào ngày hôm sau. Trong lúc bà đi vắng, Jūjaka đến và đưa ra lời thỉnh cầu. Ông ta không muốn đợi Maddī trở về, và Vessantara đã sẵn lòng ban cho ông ta hai đứa trẻ. Nhưng chúng chạy trốn và trốn trong một cái ao cho đến khi được cha bảo đi theo Jūjaka. Khi Vessantara rưới nước lên tay Jūjaka như một biểu tượng cho sự bố thí của ngài, trái đất rung chuyển vì vui sướng. Các con ngài lại trốn thoát một lần nữa và chạy về phía cha chúng, nhưng ngài đã củng cố quyết tâm của mình với những giọt nước mắt ứa ra. Jūjaka dẫn hai đứa trẻ đi, đánh đập chúng dọc đường cho đến khi máu chúng tuôn rơi.

Trời đã về chiều muộn khi Maddī trở về vì chư thiên, biến thành hình dáng của những con thú săn mồi, đã cản trở việc bà quay lại, e rằng bà sẽ cản trở việc bố thí của Vessantara. Đáp lại những câu hỏi của bà, Vessantara không nói một lời nào, và bà đã thức trắng đêm để tìm các con. Buổi sáng bà trở lại thảo am và ngã xuống bất tỉnh. Vessantara làm bà tỉnh lại và kể cho bà nghe những gì đã xảy ra, giải thích lý do tại sao ngài không nói với bà sớm hơn. Khi bà nghe câu chuyện của ngài, bà đã bày tỏ niềm vui sướng, khẳng định rằng ngài đã làm một sự bố thí cao thượng vì mục đích đạt được sự toàn tri. Và sau đó, e rằng một kẻ thấp hèn nào đó sẽ đến và xin Maddī, Sakka, hóa thân thành một Bà-la-môn, đã xuất hiện và xin bà. Vessantara nhìn Maddī, và bà đã bày tỏ sự ưng thuận. Vì vậy, ngài đã trao Maddī cho người Bà-la-môn, và trái đất rung chuyển. Sakka tiết lộ danh tính của mình, trả Maddī lại cho Vessantara, và ban cho ngài tám ân huệ. Vessantara đã xin rằng

  • (1) ngài được gọi trở về kinh thành của cha mình,
  • (2) ngài không được kết án tử hình một người nào,
  • (3) ngài phải là người giúp đỡ tất cả mọi người như nhau
  • (4) ngài không được phạm tội tà dâm,
  • (5) con trai ngài được sống lâu,
  • (6) ngài có thức ăn cõi trời,
  • (7) phương tiện bố thí của ngài không bao giờ vơi cạn,
  • (8) sau khi chết ngài được tái sinh trên thiên giới.

Trong khi đó, Jūjaka đã đi sáu mươi do-tuần cùng với hai đứa trẻ, những người được chư thiên chăm sóc và bảo vệ. Được chư thiên hướng dẫn, họ đã đến Jetuttara trong mười lăm ngày, mặc dù Jūjaka đã định đi đến Kāliṅga. Sañjaya đã mua lại những đứa trẻ từ Jūjaka, trả một cái giá cao, bao gồm cả món quà là một cung điện bảy tầng. Nhưng Jūjaka chết vì ăn quá nhiều, và vì không tìm được người thân nào của ông ta, tài sản của ông ta đã quay trở lại với nhà vua. Sañjaya ra lệnh chuẩn bị quân đội và xây dựng một con đường từ Jetuttara đến Vaṅkagiri, rộng tám usabha. Bảy ngày sau, dưới sự dẫn dắt của Jāli, Sañjaya và Phusatī lên đường đến Vaṅkagiri.

Trong quân đội có con voi trắng, vốn đã được trả lại vì người dân Kāliṅga không thể nuôi nổi nó. Có sự hân hoan lớn lao trong ngày đoàn tụ của gia đình, và sáu người hoàng tộc đã ngất xỉu cho đến khi họ được làm tỉnh lại nhờ một cơn mưa do Sakka gửi đến, cơn mưa chỉ làm ướt những ai muốn điều đó. Vessantara được phong làm vua xứ Sivi, với Maddī là vương hậu của ngài. Sau một tháng vui chơi trong rừng, họ trở về Jetuttara. Vào ngày Vessantara tiến vào thành phố, ngài đã trả tự do cho mọi tù nhân, kể cả mèo. Buổi tối, khi ngài nằm tự hỏi làm thế nào ngài có thể làm hài lòng những người đến cầu xin vào ngày hôm sau, ngai vàng của Sakka nóng lên, và ông đã gửi xuống một cơn mưa gồm bảy loại châu báu, cho đến khi khuôn viên cung điện được lấp đầy đến ngang hông. Do đó, Vessantara đã có thể thực hành sự hào phóng của ngài cho đến cuối đời. Sau khi qua đời, ngài được sinh ra ở Tusita (Ja.i.47; Dhp­a.i.69).

Câu chuyện được kể lại vào dịp Đức Phật viếng thăm Kapilavatthu lần đầu tiên. Những người thân của Đức Phật đã hộ tống Ngài đến Nigrodhārāma, nhưng ngồi quanh Ngài mà không tỏ lòng tôn kính, vì họ rất kiêu hãnh. Đức Phật sau đó đã thi triển Song thông, và những người Sākiyan, do Suddhodana dẫn đầu, đã đảnh lễ Ngài. Sau đó có một cơn mưa rào, làm sảng khoái tất cả mọi người và chỉ rơi xuống những ai muốn thế. Khi mọi người bày tỏ sự kinh ngạc, Đức Phật đã kể câu chuyện này, cho thấy rằng trong quá khứ, mưa cũng đã rơi xuống những người thân của Ngài để làm họ tỉnh lại (theo Bv­a.245, Jātaka này được kể vào cuối phần tụng đọc của Buddhavaṁsa).

Devadatta được nhận diện với Jūjaka, Ciñcā với Amittatāpanā, Channa với Cetaputta, Sāriputta với Accuta, Anuruddha với Sakka, Sañjaya với Suddhodana, Mahā Māyā với Phusatī, Rāhulamātā với Maddī, Rāhula với Jāli, và Uppalavaṇṇa với Kaṇhajinā (câu chuyện được kể tại Ja.vi.479-593).

Câu chuyện này cũng xuất hiện trong Cariyāpiṭaka (i.9), và thường được nhắc đến (vd, Vin-a.i.245; VbhA.414; Cv.xlii.5; c.74) như là câu chuyện về một kiếp sống mà dānapāramitā (hạnh bố thí ba-la-mật) của Bodhisatta đã đạt đến đỉnh điểm. Trái đất rung chuyển bảy lần khi Vessantara thực hiện sự bố thí của ngài, và điều này hình thành nên chủ đề của một câu hỏi khó trong Milindapañha (Mil. p.113; đối với một câu hỏi khác, xem ibid. 274f).

Câu chuyện về Jātaka này được điêu khắc trong Xá-lợi thất của Mahā Thūpa (Mhv.xxx.88).

Câu chuyện về Vessantara là Jātaka đầu tiên biến mất khỏi thế giới (AN­a.i.51). Xem thêm Gūḷhavessantara.