DPPN

Uppalavaṇṇa draft

1. Uppalavaṇṇa draft

Uppalavaṇṇa. The god to whom Sakka entrusted the guardianship of Laṅkā and its people. He met Vijaya and his followers when they landed in Ceylon and sprinkled water on them and wound a sacred thread about their hands for protection (Mhv.vii.5). The god is generally identified with Viṣṇu, though there is evidence to show that, at least in later mythology, the two gods were distinct. Somewhere about CE 790, a shrine was erected to Uppalavaṇṇa in Devanagara (modern Dondra) in South Ceylon. This shrine was later plundered by the Portuguese. King Vīrabāhu offered there a sacrifice of victory (Cv.lxxxiii.49; see also Cv.Trs.ii.152, n.3) and Parakkamabāhu II. rebuilt the shrine.

Uppalavaṇṇa. Vị thiên nhân mà Sakka đã giao phó nhiệm vụ bảo hộ Laṅkā và người dân ở đó. Vị này đã gặp Vijaya và những người đi theo ông khi họ đổ bộ lên Tích Lan và vảy nước lên họ rồi quấn một sợi chỉ thiêng quanh tay họ để bảo vệ (Mhv.vii.5). Vị thiên nhân này thường được đồng nhất với Viṣṇu, mặc dù có bằng chứng cho thấy rằng, ít nhất là trong thần thoại thời sau, hai vị thần này là khác biệt. Khoảng năm 790 CN, một đền thờ đã được dựng lên cho Uppalavaṇṇa ở Devanagara (Dondra ngày nay) tại Nam Tích Lan. Đền thờ này sau đó đã bị người Bồ Đào Nha cướp phá. Vua Vīrabāhu đã dâng lên đó một lễ tế chiến thắng (Cv.lxxxiii.49; xem thêm Cv.Trs.ii.152, n.3) và Parakkamabāhu II đã xây dựng lại đền thờ.

01. Uppalavaṇṇā 01 draft

Uppalavaṇṇā 01. Uppalavaṇṇā Therī. One of the two chief women disciples of the Buddha. She was born in Sāvatthī as the daughter of a banker, and she received the name of Uppalavaṇṇā because her skin was the colour of the heart of the blue lotus. When she was come of age, kings and commoners from the whole of India sent messengers to her father, asking for her hand. He, not wishing to offend any of them, suggested that Uppalavaṇṇā should leave the world. Because of her upanissaya (potential), she very willingly agreed and was ordained a nun. Soon it came to her turn to perform certain services in the uposatha-hall. Lighting the lamp, she swept the room. Taking the flame of the lamp as her visible object, she developed tejokasiṇa and, attaining to jhāna, became an Arahant possessed of the four special attainments (paṭisambhidā). She became particularly versed in the mystic potency of transformation (iddhivikubbana). When the Buddha arrived at the Gaṇḍamba-tree to perform the Twin Miracle, Uppalavaṇṇā offered to perform certain miracles herself, if the Buddha would give his consent, but this he refused (Thīg­a.190, 195). Later, at Jetavana, in the assembly of the Saṅgha, he declared her to be the chief of the women possessed of iddhi-power (AN.i.25). The Therīgāthā (vv.234-5) contains several verses attributed to her.

Three of them had been uttered in anguish by a mother who had been unwittingly living as her daughter’s rival with the man who later became the monk Gaṅgātīriya (q.v.). Uppalavaṇṇā repeated them to help her to reflect on the harm and vileness of sensual desires. Two others are utterances of joy on the distinctions she had won and another records a miracle she performed before the Buddha, with his consent. The rest contain a conversation between Uppalavaṇṇā and Māra (a conversation, more or less identical with the foregoing, is recorded in SN.i.131f), wherein she tells him that she has passed completely beyond his power.

The books give several episodes connected with Uppalavaṇṇā. Once a young man named Ānanda, who was her cousin and had been in love with her during her lay-life, hid himself in her hut in Andhavana and, in spite of her protestations, deprived her of her chastity. It is said that he was swallowed up by the fires of Avīci. From that time onwards, nuns were forbidden to live in Andhavana (Dhp­a.ii.49f; the incident is referred to in Vin.iii.35). It is said (e.g., Dhp­a.iv.166f) that this incident gave rise to the question whether even Arahants enjoyed the pleasures of love and wished to gratify their passions. Why should they not? For they are not trees nor ant-hills, but living creatures with moist flesh. The Buddha most emphatically declared that thoughts of lust never entered the hearts of the saints. On another occasion, Uppalavaṇṇā came across, in Andhavana, some meat left behind, obviously for her, by some kind-hearted thief; having cooked the meat, she took it to the Buddha at Veḷuvana. Finding him away on his alms-rounds, she left the meat with Udāyī, who was looking after the vihāra, to be given to the Buddha, but Udāyī insisted on Uppalavaṇṇā giving him her inner robe as a reward for his services (Vin.iii.208f).

According to the Dhammapada Commentary (Dhp-a.iii.211), the miracle which Uppalavaṇṇā volunteered to perform at the Gaṇḍamba-tree, was the assumption of the form of a Cakkavatti, with a retinue extending for thirty-six leagues and the paying of homage to the Buddha, with all the Cakkavatti’s followers, in the presence of the multitude.

Mention is made of a pupil of Uppalavaṇṇā, who followed the Buddha for seven years, learning the Vinaya (Vin.ii.261).

The Buddha declares that Khemā and Uppalavaṇṇā are the measure of his women disciples, and that the believing nun, if she would aspire perfectly, should aspire to be like them (AN.i.88; ii.164; SN.ii.236).

In Padumuttara’s time Uppalavaṇṇā saw a woman disciple who was declared to be the best of those possessed of supernormal power, and wished for herself a similar rank in the dispensation of a future Buddha. In the time of Kassapa, she was one of the seven daughters of Kikī, king of Benares, and having done many good deeds, was born in heaven. Later, she was born in the world of men and had to work for her own living. One day she gave to a Pacceka Buddha, who had just risen from samādhi, a meal of fried rice in his bowl and covered it with a beautiful lotus; the meal had been prepared for herself. The lotus she afterwards took back but again replaced it, asking the Pacceka Buddha’s forgiveness. She expressed a wish that she should beget as many sons as there were grains of rice in her gift, and that lotuses should spring up under her feet as she walked. In her next birth she was born in a lotus. An ascetic adopted her as his daughter, but when she grew up, the king of Benares, hearing of her beauty, asked the ascetic for her hand and made her his chief queen, under the name of Padumavatī. The king’s other wives were jealous of her beauty, and when the king was away, quelling a rising of the border tribes, they concealed in caskets the five hundred sons, chief of whom was the prince Mahā Paduma (q.v.), that were born to Padumavatī, and told the king that Padumavatī was a non-human and had given birth to a log of wood. Padumavatī was sent away in disgrace, but later, through the instrumentality of Sakka, the trick was exposed, and Padumavatī regained all her former power and glory (her temporary downfall was due to her having withdrawn her gift of a lotus to the Pacceka Buddha.) Later, when Mahā Paduma and his brothers became Pacceka Buddhas, Padumavatī died of a broken heart and was born in a village outside Rājagaha. There some of the Pacceka Buddhas who had been her sons discovered her, and they all came to a meal at her house. At the conclusion of the meal she offered them blue lotuses, and expressed the wish that her complexion should be like the matrix of the blue lotus.

This account is a summary of the Therīgāthā Commentary, pp.182ff; AN­a.i.188ff; but see also Dhp­a.ii.48f.

The Apadāna account of the past lives of Uppalavaṇṇā differs from the above in several details (ii.551. But vv.1-15 quoted in the Thīg­a. differ from those in the Apadāna, and agree with the Thīg­a. account). According to this account, in Padumuttara’s time she was a Nāga maiden named Vimalā and was impressed by the iddhi-powers displayed by a nun, hence her wish for similar powers. The Apadāna also mentions Uppalavaṇṇā’s birth as the daughter of a banker of Benares, in the time of Vipassī. She gave great alms to the Buddha and the monks and made offerings of lotuses. She was the second daughter of Kikī and her name was Samaṇaguttā. In her next birth she became the ravishing daughter of Tirīṭavaccha of Ariṭṭhapura. In her last birth she became an Arahant within a fortnight of her ordination.

Uppalavaṇṇā’s name occurs several times in the Jātakas.

  • In the Kharādiyajātaka (Ja.i.160) she was a deer, the sister of the Bodhisatta;
  • in the Tipallatthamigajātaka (Ja.i.164) she was the mother of Rāhula, then born as a stag.
  • She is identified with the old woman, the foster-mother of Ayyakālaka (Ja.i.196),
  • with the queen Mudulakkhaṇā (Ja.i.306),
  • the Brāhmiṇī in the Sārambha (Ja.i.375),
  • the courtesan in the Kurudhamma (Ja.ii.381),
  • the Brahmin’s daughter (and sister of Rāhula) in the Dhonasākha (Ja.iii.168),
  • Siridevī in the Sirikālakaṇṇi (Ja.iii.264),
  • the goddess in the Bhisapuppha (Ja.iii.310),
  • Manoja’s sister in the Manoja (Ja.iii.324),
  • the ascetic’s daughter in the Kumbhakāra (Ja.iii.383),
  • the deity in the Jāgarajā (Ja.iii.405), in the Saṅkha (Ja.iv.22), and in the Kiñchanda (Ja.v.11),
  • the sister in the Bhisa (Ja.iv.314),
  • Sutanā in the Rohantamiga (Ja.iv.423),
  • the younger sister in the Jayaddisa (Ja.v.36),
  • Kuṇḍalinī in the Tesakuṇa (Ja.v.125),
  • Ummadantī in the Ummadantī (Ja.v.227),
  • Hiridevatā in the Sudhābhojana (Ja.v.412),
  • the goddess of the parasol in the Mūgapakkha (Ja.vi.29),
  • the ocean spirit in the Mahā Janaka (Ja.vi.68),
  • the goddess in the Sāma (Ja.vi.95),
  • Selā in the Khaṇḍahāla (Ja.vi.157),
  • Accimukhī in the Bhūridatta (Ja.vi.219),
  • Bherī in the Mahā Ummagga (Ja.vi.478) and
  • Kaṇhajinā in the Vessantara (Ja.vi.593).

It was Uppalavaṇṇā who ordained Anojā and her companions, by the express wish of the Buddha (AN­a.i.178).

Uppalavaṇṇā 01. Uppalavaṇṇā Therī. Một trong hai nữ đệ tử hàng đầu của Đức Phật. Bà sinh ra ở Sāvatthī, là con gái của một vị trưởng giả, và được đặt tên là Uppalavaṇṇā vì làn da của bà có màu như lõi của hoa sen xanh. Khi bà đến tuổi trưởng thành, các vị vua và dân thường từ khắp Ấn Độ đã cử sứ giả đến gặp cha bà để xin cưới bà. Không muốn làm phật lòng bất kỳ ai trong số họ, ông đề nghị Uppalavaṇṇā nên xuất gia. Nhờ có upanissaya (tiềm năng) của mình, bà rất sẵn lòng đồng ý và được thọ giới Tỳ-kheo-ni. Chẳng bao lâu sau, đến lượt bà thực hiện một số phận sự trong giảng đường uposatha. Thắp đèn lên, bà quét dọn căn phòng. Lấy ngọn lửa của cây đèn làm đề mục thiền hình sắc của mình, bà phát triển tejokasiṇa và, khi đạt đến jhāna, đã trở thành một Arahant sở hữu bốn đạt chứng đặc biệt (paṭisambhidā). Bà đặc biệt tinh thông năng lực thần bí của sự biến hóa (iddhivikubbana). Khi Đức Phật đến cây Gaṇḍamba để thực hiện Song thông, Uppalavaṇṇā đã đề nghị tự mình thực hiện một số phép thần thông, nếu Đức Phật cho phép, nhưng ngài đã từ chối (Thīg­a.190, 195). Sau đó, tại Jetavana, trong hội chúng của Tăng đoàn, ngài đã tuyên bố bà là vị nữ đệ tử tối thắng về thần thông (iddhi) (AN.i.25). Therīgāthā (vv.234-5) có chứa một số bài kệ được cho là của bà.

Ba bài trong số đó đã được thốt lên trong nỗi sầu khổ bởi một người mẹ, người vô tình sống như tình địch của chính con gái mình với người đàn ông sau này trở thành tỳ-kheo Gaṅgātīriya (q.v.). Uppalavaṇṇā đã lặp lại chúng để giúp bà quán chiếu về tác hại và sự đê tiện của những dục vọng. Hai bài khác là những lời hỉ lạc về các phẩm vị mà bà đã giành được và một bài khác ghi lại phép thần thông bà đã thực hiện trước Đức Phật, với sự cho phép của ngài. Phần còn lại chứa một cuộc trò chuyện giữa Uppalavaṇṇā và Māra (một cuộc trò chuyện, ít nhiều giống với cuộc trò chuyện trước đó, được ghi lại trong SN.i.131f), trong đó bà nói với ông ta rằng bà đã hoàn toàn vượt khỏi quyền lực của ông ta.

Các sách ghi lại một số tình tiết liên quan đến Uppalavaṇṇā. Có lần, một thanh niên tên là Ānanda, là anh họ của bà và đã đem lòng yêu bà trong suốt thời kỳ bà còn là cư sĩ, đã trốn trong túp lều của bà ở Andhavana và, bất chấp sự phản kháng của bà, đã cướp đi sự trinh trắng của bà. Người ta nói rằng anh ta đã bị ngọn lửa của Avīci nuốt chửng. Từ đó trở đi, các tỳ-kheo-ni bị cấm sống ở Andhavana (Dhp­a.ii.49f; sự việc này được nhắc đến trong Vin.iii.35). Người ta nói (ví dụ: Dhp­a.iv.166f) rằng sự việc này đã làm nảy sinh câu hỏi liệu ngay cả các Arahant có tận hưởng những thú vui tình ái và muốn thỏa mãn dục vọng của mình hay không. Tại sao họ lại không? Vì họ không phải là cây cối hay tổ kiến, mà là những sinh vật sống có da thịt ướt át. Đức Phật đã tuyên bố dứt khoát rằng những suy nghĩ ái dục không bao giờ xâm nhập vào trái tim của các bậc thánh. Trong một dịp khác, Uppalavaṇṇā tình cờ thấy ở Andhavana một ít thịt do một tên trộm tốt bụng bỏ lại, rõ ràng là dành cho bà; sau khi nấu thịt xong, bà mang nó đến cho Đức Phật tại Veḷuvana. Thấy ngài đi vắng trên đường khất thực, bà để thịt lại cho Udāyī, người đang trông coi vihāra, để đưa cho Đức Phật, nhưng Udāyī khăng khăng đòi Uppalavaṇṇā phải đưa cho ông ta chiếc y trong của bà như một phần thưởng cho công lao của ông ta (Vin.iii.208f).

Theo Dhammapada Commentary (Dhp-a.iii.211), phép thần thông mà Uppalavaṇṇā tình nguyện thực hiện tại cây Gaṇḍamba, là việc hóa thân thành một Cakkavatti, với đoàn tùy tùng kéo dài ba mươi sáu do-tuần và đảnh lễ Đức Phật, cùng với tất cả những người theo Cakkavatti, trước sự hiện diện của quần chúng.

Có đề cập đến một học trò của Uppalavaṇṇā, người đã theo Đức Phật trong bảy năm, học tập Vinaya (Vin.ii.261).

Đức Phật tuyên bố rằng Khemā và Uppalavaṇṇā là thước đo cho các nữ đệ tử của ngài, và vị tỳ-kheo-ni có đức tin, nếu muốn phát nguyện một cách trọn vẹn, thì nên nguyện được như họ (AN.i.88; ii.164; SN.ii.236).

Trong thời của Padumuttara, Uppalavaṇṇā đã nhìn thấy một nữ đệ tử được xưng tán là vị xuất sắc nhất trong số những người sở hữu thần thông, và mong ước cho mình một phẩm vị tương tự trong giáo pháp của một vị Phật tương lai. Vào thời của Kassapa, bà là một trong bảy người con gái của Kikī, vua xứ Benares, và sau khi làm nhiều việc thiện, đã được sinh lên cõi trời. Sau đó, bà sinh vào thế giới loài người và phải tự làm việc để kiếm sống. Một ngày nọ, bà cúng dường cho một Pacceka Buddha vừa xả samādhi, một bữa cơm rang trong bát của ngài và đậy nó bằng một bông sen xinh đẹp; bữa ăn này vốn được chuẩn bị cho chính bà. Sau đó bà lấy lại bông sen nhưng rồi lại đặt nó vào, xin Pacceka Buddha tha thứ. Bà phát nguyện rằng bà sẽ sinh được số con trai bằng với số hạt gạo trong món quà của bà, và rằng những bông sen sẽ mọc lên dưới chân bà khi bà bước đi. Trong lần sinh tiếp theo, bà sinh ra trong một bông hoa sen. Một đạo sĩ đã nhận bà làm con gái nuôi, nhưng khi bà lớn lên, vua xứ Benares, nghe nói về vẻ đẹp của bà, đã hỏi xin đạo sĩ để cưới bà và biến bà thành chánh hậu của mình, dưới cái tên Padumavatī. Các người vợ khác của nhà vua ghen tị với vẻ đẹp của bà, và khi nhà vua đi vắng, dẹp loạn các bộ lạc biên giới, họ đã giấu năm trăm người con trai, trong đó đứng đầu là vương tử Mahā Paduma (q.v.), do Padumavatī sinh ra, vào trong các tráp, và nói với nhà vua rằng Padumavatī là phi nhân và đã sinh ra một khúc gỗ. Padumavatī bị đuổi đi trong nỗi ô nhục, nhưng sau đó, qua sự can thiệp của Sakka, mưu kế đã bị vạch trần, và Padumavatī lấy lại được tất cả quyền lực và vinh quang trước đây của mình (sự thất sủng tạm thời của bà là do bà đã rút lại món quà là bông hoa sen cúng cho Pacceka Buddha.) Sau đó, khi Mahā Paduma và các anh em của mình trở thành các Pacceka Buddha, Padumavatī chết vì đau buồn và được sinh ra ở một ngôi làng bên ngoài Rājagaha. Tại đó, một số vị Pacceka Buddha từng là con trai của bà đã tìm thấy bà, và tất cả họ đều đến dùng bữa tại nhà bà. Cuối bữa ăn, bà cúng dường cho họ những bông sen xanh, và phát nguyện rằng nước da của bà sẽ giống như lõi của bông sen xanh.

Ghi chép này là bản tóm tắt của Therīgāthā Commentary, pp.182ff; AN­a.i.188ff; nhưng xem thêm Dhp­a.ii.48f.

Phần ghi chép của Apadāna về các kiếp quá khứ của Uppalavaṇṇā khác với phần trên ở một số chi tiết (ii.551. Nhưng vv.1-15 được trích dẫn trong Thīg­a. khác với những bài kệ trong Apadāna, và thống nhất với ghi chép của Thīg­a.). Theo ghi chép này, vào thời của Padumuttara, bà là một thiếu nữ Nāga tên là Vimalā và rất ấn tượng trước năng lực iddhi do một vị tỳ-kheo-ni thể hiện, do đó bà mong ước có được năng lực tương tự. Apadāna cũng đề cập đến sự kiện Uppalavaṇṇā sinh ra là con gái của một trưởng giả xứ Benares, vào thời của Vipassī. Bà đã bố thí lớn cho Đức Phật cùng các tỳ-kheo và cúng dường hoa sen. Bà là con gái thứ hai của Kikī và tên của bà là Samaṇaguttā. Trong kiếp sống tiếp theo, bà trở thành cô con gái tuyệt trần của Tirīṭavaccha xứ Ariṭṭhapura. Trong lần sinh cuối cùng, bà đã trở thành một Arahant trong vòng nửa tháng sau khi thọ giới.

Tên của Uppalavaṇṇā xuất hiện vài lần trong các Jātaka.

  • Trong Kharādiyajātaka (Ja.i.160), bà là một con nai, em gái của Bodhisatta;
  • trong Tipallatthamigajātaka (Ja.i.164), bà là mẹ của Rāhula, khi đó sinh làm một con nai đực.
  • Bà được đồng nhất với bà lão, nhũ mẫu của Ayyakālaka (Ja.i.196),
  • với vương hậu Mudulakkhaṇā (Ja.i.306),
  • nữ Bà-la-môn trong Sārambha (Ja.i.375),
  • kỹ nữ trong Kurudhamma (Ja.ii.381),
  • con gái của vị Bà-la-môn (và là em gái của Rāhula) trong Dhonasākha (Ja.iii.168),
  • Siridevī trong Sirikālakaṇṇi (Ja.iii.264),
  • thiên nữ trong Bhisapuppha (Ja.iii.310),
  • em gái của Manoja trong Manoja (Ja.iii.324),
  • con gái của đạo sĩ trong Kumbhakāra (Ja.iii.383),
  • vị thiên nhân trong Jāgarajā (Ja.iii.405), trong Saṅkha (Ja.iv.22), và trong Kiñchanda (Ja.v.11),
  • người em gái trong Bhisa (Ja.iv.314),
  • Sutanā trong Rohantamiga (Ja.iv.423),
  • người em gái trong Jayaddisa (Ja.v.36),
  • Kuṇḍalinī trong Tesakuṇa (Ja.v.125),
  • Ummadantī trong Ummadantī (Ja.v.227),
  • Hiridevatā trong Sudhābhojana (Ja.v.412),
  • thiên nữ che lọng trong Mūgapakkha (Ja.vi.29),
  • thủy thần trong Mahā Janaka (Ja.vi.68),
  • thiên nữ trong Sāma (Ja.vi.95),
  • Selā trong Khaṇḍahāla (Ja.vi.157),
  • Accimukhī trong Bhūridatta (Ja.vi.219),
  • Bherī trong Mahā Ummagga (Ja.vi.478) và
  • Kaṇhajinā trong Vessantara (Ja.vi.593).

Chính Uppalavaṇṇā là người đã truyền giới cho Anojā cùng những người bạn đồng hành của bà, theo tâm nguyện rõ ràng của Đức Phật (AN­a.i.178).

02. Uppalavaṇṇā 02 draft

Uppalavaṇṇā 02. One of the two daughters of Kassapa I. of Ceylon, the other being Bodhī. The king built a vihāra and called it by his own name together with those of his daughters. Cv.xxxix.11; see also Cv.Trs.i.43, n.7.

Uppalavaṇṇā 02. Một trong hai người con gái của vua Kassapa I xứ Tích Lan, người còn lại là Bodhī. Nhà vua đã xây dựng một vihāra và gọi nó bằng chính tên của ông cùng với tên của các con gái ông. Cv.xxxix.11; xem thêm Cv.Trs.i.43, n.7.