DPPN

Rāhulamātā draft

Rāhulamātā. The name, generally given in the texts, of Rāhula’s mother (e.g., Vin.i.82) and Gotama’s wife. She is also called Bhaddakaccā (e.g., Bv.xxvi.15) and, in later texts, Yasodharā (Bv­a., p.245; Divy.253), Bimbādevī (Ja.ii.392f.; DN­a.ii.422) and, probably, Bimbāsundarī (Ja.vi.478 12). Mhv.ii.24 calls her Bhaddakaccānā; but see Thomas: Life and Legend of the Buddha, 49; she is also called Subhaddakā, this being probably a variant of Bhaddakaccānā.

The Northern texts seem to favour the name of Yasodharā, but they call her the daughter of Daṇḍapānī (see also Rockhill, op.cit., where various other names are given as well). It is probable that the name of Gotama’s wife was Bimbā, and that Bhaddakaccā, Subhaddakā, Yasodharā and the others, were descriptive epithets applied to her, which later became regarded as additional names. It is also possible that in Gotama’s court there was also a Yasodharā, daughter of Daṇḍapānī, and that there was a later confusion of names. The Commentarial explanation (e.g., AN­a.i.204), that she was called Bhaddakaccānā because her body was the colour of burnished gold, is probably correct. To suggest (e.g., Thomas: Life and Legend of the Buddha, 49) that the name bears any reference to the Kaccānagotta seems to be wrong, because the Kaccāna was a Brahmin gotta and the Sākiyans were not Brahmins.

Rāhulamātā was born on the same day as the Bodhisatta (Ja.i.54; Bv­a. 106, 228). The following account is taken chiefly from Ja.i.58ff: She married him (Gotama) at the age of sixteen, and was placed at the head of forty thousand women, given to Gotama by the Sākiyans, after he had proved his manly prowess to their satisfaction. Gotama left the household life on the day of the birth of his son Rāhula (according to one account, referred to in the Jātaka Commentary, i.62, Rāhula was seven days old). It is said that just before he left home he took a last look at his wife from the door of her room, not daring to go nearer, lest he should awake her. When the Buddha paid his first visit to Kapilavatthu after the Awakening, and on the second day of that visit, he begged in the street for alms. This news spread, and Rāhulamātā looked out of her window to see if it were true. She saw the Buddha, and was so struck by the glory of his personality that she uttered eight verses in its praise. These verses have been handed down under the name of Narasīhagāthā; on that day, after the Buddha had finished his meal in the palace, which he took at the invitation of Suddhodana, all the ladies of the court, with the exception of Rāhulamātā, went to pay him obeisance. She refused to go, saying that if she had any virtue in her the Buddha would come to her. The Buddha went to her with his two Chief Disciples and gave orders that she should be allowed to greet him as she wished. She fell at his feet, and clasping them with her hands, put her head on them. Suddhodana related to the Buddha how, from the time he had left home, Rāhulamātā had herself abandoned all luxury and had lived in the same manner as she had heard that the Buddha lived – wearing yellow robes, eating only once a day, etc. And the Buddha then related the Candakinnarajātaka (Ja 485), to show how, in the past, too, her loyalty had been supreme.

On the seventh day of the Buddha’s visit, when he left the palace at the end of his meal, Rāhulamātā sent Rāhula to him saying, “That is your father, go and ask him for your inheritance.” Rāhula followed the Buddha, and, at the Buddha’s request, was ordained by Sāriputta. The account of this event is given in Vin.i.82; this is probably the only passage in the Piṭakas where Rāhulamātā, is mentioned by name.

Later, when the Buddha allowed women to join the Saṅgha, Rāhulamātā became a nun under Mahā Pajāpatī Gotamī (AN­a.i.198).

Buddhaghosa identifies (AN­a.i.204f) Rāhulamātā with Bhaddakaccānā who, in the Aṅguttaranikāya (AN.i.25), is mentioned as chief among nuns in the possession of supernormal powers (mahābhiññappattānaṁ). She was one of the four disciples of the Buddha who possessed such attainment, the others being Sāriputta, Moggallāna and Bakkula. She expressed her desire for this achievement in the time of Padumuttara Buddha. In this account Bhaddakaccānā is mentioned as the daughter of the Sākyan Suppabuddha and his wife Amitā. Cf. Mhv.ii.21f. It is said that Suppabuddha did not forgive the Buddha for leaving his daughter (Dhp­a.iii.44f); Devadatta was Bhaddakaccānā’s sister, and it has been suggested that Devadatta’s enmity against the Buddha was for reasons similar to her father’s. She joined the Saṅgha under Pajāpatī Gotamī in the company of Janapadakaḷyānī Nandā, and in the Saṅgha she was known as Bhaddakaccānā Therī. Later, she developed insight and became an Arahant. She could, with one effort, recall one asaṅkheyya and one hundred thousand kappas (AN­a.i.205).

In the Therī Apadāna (Ap.ii.584ff) an account is found of a Therī, Yasodharā by name, who is evidently to be identified with Rāhulamātā, because she speaks of herself (vvs. 10, 11) as the Buddha’s pajāpatī before he left the household (agāra), and says that she was the chief (pāmokkhā sabba-issarā) of ninety thousand women.

In the time of Dīpaṅkara Buddha, when the Bodhisatta was born as Sumedha, she was a Brahmin maiden, Sumittā by name, and gave eight handfuls of lotuses to Sumedha, which he, in turn, offered to the Buddha. Dīpaṅkara, in declaring that Sumedha would ultimately become the Buddha, added that Sumittā would be his companion in several lives. The Apadāna account (vvs. 1ff) mentions how, just before her death, at the age of seventy-eight, she took leave of the Buddha and performed various miracles. It also states that eighteen thousand Arahant nuns, companions of Yasodharā, also died on the same day (Ap.ii.592f).

The Abbhantarajātaka (Ja 281) mentions that Bimbādevī (who is called the chief wife of Gotama and is therefore evidently identical with Rāhulamātā) was once, after becoming a nun, ill from flatulence. When Rāhula, as was his custom, came to visit her, he was told that he could not see her, but that, when she had suffered from the same trouble at home, she had been cured by mango juice with sugar. Rāhula reported the matter to his preceptor, Sāriputta, who obtained the mango juice from Pasenadi. When Pasenadi discovered why the mango juice had been needed, he arranged that from that day it should be regularly supplied. The Jātaka relates how, in a past birth too, Sāriputta had come to Rāhulamātā’s rescue. Ja.ii.392f.; cf. the Supattajātaka (Ja 292), where Sāriputta, at Rāhula’s request, obtained for her from Pasenadi rice with ghee, flavoured with red fish. This was for abdominal pain (Ja.ii.433).

Numerous stories are found in the Jātaka Commentary in which Rāhulamātā is identified with one or other of the characters – e.g.,

Rāhulasaṁyutta. The eighteenth section of the Saṁyuttanikāya. It consists of a series of lessons given by the Buddha to Rāhula, showing him the fleeting nature of all things (SN.ii.244-56). Buddhaghosa says (MN­a.ii.635f) that these Suttas were preached on various occasions, from the time Rāhula entered the Saṅgha, to the time of his attainment of Arahant-ship. They contain mention of qualities which mature emancipation, vimuttiparipācanīyadhammā (SN­a.ii.159).

Rāhulamātā. Cái tên, thường được đưa ra trong các văn bản, chỉ mẹ của Rāhula (ví dụ, Vin.i.82) và là vợ của Gotama. Bà còn được gọi là Bhaddakaccā (ví dụ, Bv.xxvi.15) và, trong các văn bản sau này, là Yasodharā (Bv­a., p.245; Divy.253), Bimbādevī (Ja.ii.392f.; DN­a.ii.422) và, có lẽ là, Bimbāsundarī (Ja.vi.478 12). Mhv.ii.24 gọi bà là Bhaddakaccānā; nhưng xem Thomas: Life and Legend of the Buddha, 49; bà cũng được gọi là Subhaddakā, có lẽ đây là một biến thể của Bhaddakaccānā.

Các văn bản phương Bắc dường như ưu ái cái tên Yasodharā, nhưng họ gọi bà là con gái của Daṇḍapānī (xem thêm Rockhill, sđd., nơi nhiều tên gọi khác cũng được đưa ra). Có khả năng tên vợ của Gotama là Bimbā, và rằng Bhaddakaccā, Subhaddakā, Yasodharā và những cái tên khác, là những biệt danh miêu tả được dùng cho bà, về sau được coi như những tên gọi bổ sung. Cũng có khả năng là trong triều đình của Gotama còn có một người tên là Yasodharā, con gái của Daṇḍapānī, và về sau đã có sự nhầm lẫn về tên gọi. Lời giải thích của Chú giải (ví dụ, AN­a.i.204), rằng bà được gọi là Bhaddakaccānā vì cơ thể bà có màu của vàng ròng, có lẽ là đúng. Việc cho rằng (ví dụ, Thomas: Life and Legend of the Buddha, 49) cái tên này có bất kỳ sự liên hệ nào với Kaccānagotta dường như là sai, vì Kaccāna là một gotta của Bà-la-môn và những người Sākyan không phải là Bà-la-môn.

Rāhulamātā sinh cùng ngày với vị Bodhisatta (Ja.i.54; Bv­a. 106, 228). Lời kể sau đây được lấy chủ yếu từ Ja.i.58ff: Bà kết hôn với ngài (Gotama) ở tuổi mười sáu, và được đặt đứng đầu bốn mươi ngàn người phụ nữ, do những người Sākyan ban cho Gotama, sau khi ngài đã chứng minh sức mạnh nam nhi của mình khiến họ hài lòng. Gotama đã rời bỏ đời sống gia đình vào ngày sinh đứa con trai Rāhula của mình (theo một lời kể, được nhắc đến trong Chú giải Jātaka, i.62, Rāhula lúc đó được bảy ngày tuổi). Người ta kể rằng ngay trước khi rời khỏi nhà, ngài đã nhìn vợ mình lần cuối từ cửa phòng bà, không dám đến gần hơn, e rằng sẽ đánh thức bà. Khi Đức Phật viếng thăm Kapilavatthu lần đầu tiên sau khi Giác ngộ, và vào ngày thứ hai của chuyến viếng thăm đó, Ngài đã khất thực trên phố. Tin tức này lan truyền, và Rāhulamātā đã nhìn ra ngoài cửa sổ để xem điều đó có đúng không. Bà nhìn thấy Đức Phật, và bị ấn tượng bởi sự vinh quang trong nhân cách của Ngài đến mức bà đã thốt lên tám bài kệ để ca ngợi Ngài. Những bài kệ này đã được lưu truyền lại dưới tên gọi Narasīhagāthā; vào ngày hôm đó, sau khi Đức Phật thọ trai xong trong cung điện, bữa ăn mà Ngài dùng theo lời mời của Suddhodana, tất cả các phu nhân trong triều, ngoại trừ Rāhulamātā, đều đến đảnh lễ Ngài. Bà từ chối đi, nói rằng nếu bà có bất kỳ đức hạnh nào trong mình thì Đức Phật sẽ đến với bà. Đức Phật đã đến chỗ bà cùng với hai vị Đại Đệ tử của Ngài và ra lệnh rằng bà nên được phép chào đón Ngài theo ý bà muốn. Bà ngã dưới chân Ngài, và dùng tay ôm lấy bàn chân Ngài, đặt đầu mình lên đó. Suddhodana kể cho Đức Phật nghe cách mà, kể từ lúc Ngài rời khỏi nhà, Rāhulamātā đã tự mình từ bỏ mọi xa hoa và sống theo cách giống như bà nghe nói Đức Phật đã sống – mặc y vàng, chỉ ăn mỗi ngày một lần, v.v. Và Đức Phật sau đó đã kể câu chuyện Candakinnarajātaka (Ja 485), để cho thấy lòng trung thành của bà, trong quá khứ cũng vậy, đã từng tối cao như thế nào.

Vào ngày thứ bảy trong chuyến viếng thăm của Đức Phật, khi Ngài rời cung điện vào cuối bữa ăn, Rāhulamātā đã sai Rāhula đến chỗ Ngài, nói rằng, “Đó là cha của con, hãy đi và xin Ngài tài sản thừa kế của con.” Rāhula đi theo Đức Phật, và, theo yêu cầu của Đức Phật, đã được Sāriputta xuất gia. Lời kể về sự việc này được đưa ra trong Vin.i.82; đây có lẽ là đoạn duy nhất trong các Piṭaka mà Rāhulamātā, được nhắc đến bằng tên.

Sau đó, khi Đức Phật cho phép phụ nữ gia nhập Tăng đoàn, Rāhulamātā trở thành một tỳ-kheo-ni dưới sự hướng dẫn của Mahā Pajāpatī Gotamī (AN­a.i.198).

Buddhaghosa đồng nhất (AN­a.i.204f) Rāhulamātā với Bhaddakaccānā, người mà trong Aṅguttaranikāya (AN.i.25) được nhắc đến là vị đệ nhất trong số các tỳ-kheo-ni về việc sở hữu các năng lực siêu nhiên (mahābhiññappattānaṁ). Bà là một trong bốn đệ tử của Đức Phật sở hữu thành tựu như vậy, những vị còn lại là Sāriputta, Moggallāna và Bakkula. Bà đã bày tỏ mong muốn đạt được thành tựu này trong thời của Padumuttara Buddha. Trong lời kể này Bhaddakaccānā được nhắc đến là con gái của người Sākyan tên Suppabuddha và vợ ông là Amitā. So sánh Mhv.ii.21f. Người ta nói rằng Suppabuddha không tha thứ cho Đức Phật vì đã bỏ rơi con gái ông (Dhp­a.iii.44f); Devadatta là anh chị em của Bhaddakaccānā, và người ta đã gợi ý rằng sự thù hận của Devadatta đối với Đức Phật là vì những lý do tương tự như của cha bà. Bà gia nhập Tăng đoàn dưới sự hướng dẫn của Pajāpatī Gotamī cùng với Janapadakaḷyānī Nandā, và trong Tăng đoàn, bà được biết đến là Bhaddakaccānā Therī. Sau đó, bà phát triển tuệ và trở thành một bậc Arahant. Bà có thể, với một nỗ lực, nhớ lại một asaṅkheyya và một trăm ngàn kappa (AN­a.i.205).

Trong Therī Apadāna (Ap.ii.584ff) có tìm thấy một lời kể về một vị Therī tên là Yasodharā, người hiển nhiên được đồng nhất với Rāhulamātā, vì bà tự nói về mình (vvs. 10, 11) là pajāpatī của Đức Phật trước khi Ngài rời bỏ đời sống gia đình (agāra), và nói rằng bà là người đứng đầu (pāmokkhā sabba-issarā) của chín mươi ngàn phụ nữ.

Trong thời của Dīpaṅkara Buddha, khi vị Bodhisatta sinh làm Sumedha, bà là một thiếu nữ Bà-la-môn tên là Sumittā, và đã trao tám vốc hoa sen cho Sumedha, người mà sau đó, đã cúng dường chúng cho Đức Phật. Dīpaṅkara, khi tuyên bố rằng Sumedha cuối cùng sẽ trở thành Phật, đã nói thêm rằng Sumittā sẽ là bạn đồng hành của ngài trong nhiều kiếp. Lời kể của Apadāna (vvs. 1ff) đề cập đến việc làm thế nào, ngay trước khi bà viên tịch ở tuổi bảy mươi tám, bà đã đến từ biệt Đức Phật và thực hiện nhiều phép lạ khác nhau. Nó cũng tuyên bố rằng mười tám ngàn nữ Arahant, những người bạn đồng hành của Yasodharā, cũng đã viên tịch vào cùng ngày đó (Ap.ii.592f).

Abbhantarajātaka (Ja 281) đề cập rằng Bimbādevī (người được gọi là người vợ chính của Gotama và do đó hiển nhiên đồng nhất với Rāhulamātā) đã có một lần, sau khi trở thành tỳ-kheo-ni, bị bệnh đầy hơi. Khi Rāhula, theo thói quen của ngài, đến thăm bà, ngài được thông báo rằng ngài không thể gặp bà, nhưng rằng, khi bà bị chứng bệnh tương tự ở nhà, bà đã được chữa khỏi bằng nước ép xoài với đường. Rāhula đã báo cáo sự việc cho vị bổn sư của ngài là Sāriputta, người đã nhận được nước ép xoài từ Pasenadi. Khi Pasenadi phát hiện ra lý do vì sao cần nước ép xoài, ông đã sắp xếp để từ ngày đó nó sẽ được cung cấp thường xuyên. Jātaka kể về việc, trong một kiếp quá khứ cũng vậy, Sāriputta đã đến giải cứu Rāhulamātā. Ja.ii.392f.; so sánh Supattajātaka (Ja 292), nơi Sāriputta, theo yêu cầu của Rāhula, đã xin cho bà từ Pasenadi món cơm với bơ lỏng (ghee), nêm với cá đỏ. Món này dành cho chứng đau bụng (Ja.ii.433).

Nhiều câu chuyện được tìm thấy trong Chú giải Jātaka, trong đó Rāhulamātā được đồng nhất với một hoặc các nhân vật khác – ví dụ,

Rāhulasaṁyutta. Phần thứ mười tám của Saṁyuttanikāya. Nó bao gồm một loạt các bài học do Đức Phật ban cho Rāhula, cho ngài thấy bản chất thoáng qua của vạn vật (SN.ii.244-56). Buddhaghosa nói (MN­a.ii.635f) rằng những Sutta này đã được thuyết giảng trong nhiều dịp khác nhau, từ lúc Rāhula gia nhập Tăng đoàn, cho đến lúc ngài đạt quả vị Arahant. Chúng có chứa sự đề cập đến các phẩm chất làm chín muồi sự giải thoát, vimuttiparipācanīyadhammā (SN­a.ii.159).