DPPN

Buddha draft, redirect

01. Buddha 01 draft

Buddha 01. A generic name, an appellative – but not a proper name – given to one who has attained Awakening (na mātarā kataṁ, na pitarā kataṁ – vimokkhantikaṁ etaṁ Buddhānaṁ Bhagavantānaṁ bodhiyā mūle... paññatti, not by mother or father (is he named, but) liberation is at the root of the Awakening of the Buddhas the Bhagavās MNid.458; Paṭis.i.174). He is a man superior to all other beings, human and divine, by his knowledge of the Truth (Dhamma).

The texts mention two kinds of Buddha: viz.,

  • Pacceka Buddhas – i.e., Buddhas who also attain to complete Awakening but do not preach the way of deliverance to the world; and
  • Sammāsambuddhas, who are omniscient and are teachers of Nibbāna (Satthāro).

The Commentaries, however (e.g., SN­a.i.20; AN­a.i.65) make mention of four classes of Buddha:

All Arahants (khīṇāsavā) are called Catusacca Buddhā and all learned men Bahussuta Buddhā. A Pacceka Buddha practises the ten perfections (pāramitā) for two asaṅkheyyas and one hundred thousand kappas, a Sabbaññu Buddha practises it for one hundred thousand kappas and four or eight or sixteen asaṅkheyyas, as the case may be (see below).

Seven Sabbaññu Buddhas are mentioned in the earlier books; these are Vīpassī, Sikhī, Vessabhū, Kakusandha, Koṇāgamana, Kassapa, Gotama e.g., DN.ii.5f.; SN.ii.5f.; cp. Thag.491; Ja.ii.147; they are also mentioned at Vin.ii.110, in an old formula against snake bites. Beal (Catena, p. 159) says these are given in the Chinese Pātimokkha. They are also found in the Sayambhū Purāṇa (Mitra, Skt. Buddhist Lit. of Nepal, p. 249).

This number is increased in the later books. The Buddhavaṁsa contains detailed particulars of twenty-five Buddhas, including the last, Gotama, the first twenty-four being those who prophesied Gotama’s appearance in the world. They are the predecessors of Vipassī, etc., and are the following:

Dīpaṅkara, Koṇḍañña, Maṅgala, Sumana, Revata, Sobhita, Anomadassī, Paduma, Nārada, Padumuttara, Sumedha, Sujāta, Piyadassī, Atthadassī, Dhammadassī, Siddhattha, Tissa and Phussa.

The same poem, in its twenty-seventh chapter, mentions three other Buddhas – Taṇhaṅkara, Medhaṅkara and Saraṇaṅkara – who appeared in the world before Dīpaṅkara.

The Lalitavistara has a list of fifty-four Buddhas and the Mahā Vastu of more than a hundred. The Cakkavattisīhanādasutta (DN.iii.75ff) gives particulars of Metteyya Buddha who will be born in the world during the present kappa. The Anāgatavaṁsa gives a detailed account of him. Some MSS. of that poem (JPTS 1886, p. 37) mention the names of ten future Buddhas, all of whom met Gotama who prophesied about them. These are Metteyya, Uttama, Rāma, Pasenadi Kosala, Abhibhū, Dīghasoṇī, Saṅkacca, Subha, Todeyya, Nālāgiripalaleyya (sic).

The Mahāpadānasutta (DN.ii.5f) which mentions the seven Buddhas gives particulars of each under eleven heads (paricchedā) – the kappa in which he is born, his social rank (jāti), his family (gotta), length of life at that epoch (āyu), the tree under which he attains Awakening (bodhi), the names of his two chief disciples (sāvakayuga), the numbers present at the assemblies of Arahants held by him (sāvakasannipāta), the name of his personal attendant (upaṭṭhākabhikkhu), the names of his father and mother and of his birthplace. The Commentary (DN­a.ii.422ff) adds to these other particulars – the names of his son and his wife before his Renunciation, the conveyance (yāna) in which he leaves the world, the monastery in which his Gandhakuṭi was placed, the amount of money paid for its purchase, the site of the monastery, and the name of his chief lay patron. In the case of Gotama, the further fact is stated that on the day of his birth there appeared also in the world Rāhulamātā, Ānanda, Kanthaka, Nidhikumbhi (Treasure Trove), the Mahā Bodhi and Kāḷudāyī. Gotama was conceived under the asterism (nakkhatta) of Uttarāsāḷha, under which asterism he also made his Renunciation (Da.ii425), preached his first sermon and performed the Twin Miracle. Under the asterism of Visākha he was born, attained Awakening and died; under that of Māgha he held his first assembly of Arahants and decided to die; under Assayuja he descended from Tāvatiṁsa.

The Buddhavaṁsa Commentary says (Bv­a.2f) that in the Buddhavaṁsa particulars of each Buddha are given under twenty-two heads, the additional heads being the details of the first sermon, the numbers of those attaining realization of truth (abhisamaya) at each assembly, the names of the two chief women disciples, the aura of the Buddha’s body (raṁsi), the height of his body, the name of the Bodhisatta (who was to become Gotama Buddha), the prophecy concerning him, his exertions (padhāna) and the details of each Buddha’s death. The Commentary also says that mention must be made of the time each Buddha lived as a householder, the names of the palaces he occupied, the number of his dancing women, the names of his chief wife, and his son, his conveyance, his renunciation, his practice of austerities, his patrons and his monastery.

There are eight particulars in which the Buddhas differ from each other (aṭṭhavemattāni). These are length of life in the epoch in which each is born, the height of his body, his social rank (some are born as Khattiyas, others as Brahmins), the length of his austerities, the aura of his body (thus, in the case of Maṅgala, his aura spread throughout the ten thousand world systems, while that of Gotama extended only one fathom (but when he wishes, a Buddha can spread his aura at will, Bv­a.106); the conveyance in which he makes his renunciation, the tree under which he attains Awakening, and the size of the seat (pallaṅka) under the Bodhi-tree.

Only the first five are mentioned in DN­a.ii.424; also at Bv­a.105; all eight are given at Bv­a.246f., which also gives details under each of the eight heads, regarding all the twenty-five Buddhas.

In the case of all Buddhas, there are four fixed spots (avijahitaṭṭhānāni). These are: the site of the seat under the Bodhi-tree (bodhipallaṅka), the Deer Park at Isipatana where the first sermon is preached, the spot where the Buddha first steps on the ground at Saṅkassa on his descent from Tusita (Tāvatiṁsa?), the spots marked by the four posts of the bed in the Buddha’s Gandhakuṭi in Jetavana.

The monastery may vary in size; the site of the city in which it stands may also vary, but not the site of the bed. Sometimes it is to the east of the vihāra, sometimes to the north (DN­a.ii.424; Bv­a.247).

Thirty facts are mentioned as being true of all Buddhas (samatiṁsavidhā dhammatā).

In his last life every Bodhisatta is conscious at the moment of his conception;

in his mother’s womb he remains cross-legged with his face turned outwards;

his mother gives birth to him in a standing posture;

the birth takes place in a forest grove (araññe);

immediately after birth he takes seven steps to the north and roars the “lion’s roar”;

he makes his renunciation after seeing the four omens and after a son is born to him;

he has to practise austerities for at least seven days after donning the yellow robe;

he has a meal of milk-rice on the day of his Awakening;

he attains to omniscience seated on a carpet of grass;

he practises concentration in breathing;

he defeats Māra’s forces;

he attains to supreme perfection in all knowledge and virtue at the foot of the Bodhi-tree;

Mahā Brahma requests him to preach the Dhamma;

he preaches his first sermon in the Deer Park at Isipatana;

he recites the Pātimokkha to the fourfold assembly on the full moon day of Māgha;

he resides chiefly in Jetavana, he performs the Twin Miracle in Sāvatthī;

he preaches the Abhidhamma in Tāvatiṁsa;

he descends from there at the gate of Saṅkassa;

he constantly lives in the bliss of phalasamāpatti;

he investigates the possibility of converting others during two jhānas;

he lays down the precepts only when occasion arises for them;

he relates Jātakas when suitable occasions occur;

he recites the Buddhavaṁsa in the assembly of his kinsmen;

he always greets courteously monks who visit him;

he never leaves the place where he has spent the rainy season without bidding farewell to his hosts;

each day he has prescribed duties before and after his meal and during the three watches of the night;

he eats a meal containing flesh (maṁsarajabhojana) immediately before his death;

and just before his death he enters into the twenty-four crores and one hundred thousand samāpattī.

There are also mentioned four dangers from which all Buddhas are immune: no misfortune can befall the four requisites intended for a Buddha; no one can encompass his death; no injury can befall any of his thirty-two Mahā Purisalakkhaṇā or eighty anubyañjanā; nothing can obstruct his aura (Bv­a.248).

A Buddha is born only in this Cakkavāḷa out of the ten thousand Cakkavāḷas which constitute the jātikkhetta (AN­a.i.251; DN­a.iii.897). There can appear only one Buddha in the world at a time (DN.ii.225; DN.iii.114; the reasons for this are given in detail in Mil. 236, and quoted in DN­a.iii.900f). No Buddha can arise until the Sāsana of the previous Buddha has completely disappeared from the world. This happens only with the dhātu-Parinibbāna (see below). When a Bodhisatta takes conception in his mother’s womb in his last life, after leaving Tusita, there is manifested throughout the world a wonderful radiance, and the ten thousand world systems tremble.

Similar earthquakes appear when he is born, when he attains Awakening, when he preaches the first sermon, when he decides to die, when he finally does so (DN.ii.108f.; cp. DN­a.iii.897).

The Mahā Padānasutta (DN.ii.12-15) and the Acchariyabbhutadhammasutta (MN.iii.119-124) contain accounts of other miracles, which attend the conception and birth of a Buddha. Later books (e.g., Ja.i.) have greatly enlarged these accounts. They describe how the Bodhisatta, having practised the thirty Pāramī, and made the five great gifts (pañcamahāpariccāgā), and thus reached the pinnacle of the threefold cariyā – ñātatthacariyā, lokatthacariyā and buddhicariyā – gives the seven mahādānā, as in the case of Vessantara, making the earth tremble seven times, and is born after death in Tusita. The Bodhisatta, who later became Vipassī Buddha, remained in Tusita during the whole permissible period – fifty-seven crores and sixty-seven thousand years. But most Bodhisattas leave Tusita before completing the full span of life there. Five signs appear to warn the Devaputta that his end is near (see Deva); the gods of the ten thousand worlds gather round him, beseeching him to be born on earth that he may become the Buddha. The Bodhisatta thereupon makes the five investigations (pañcamahāvilokanāni).

Sometimes only one Buddha is born in a kappa, such a kappa being called Sārakappa; sometimes two, Maṇḍakappa; sometimes three, Varakappa; sometimes four, Sāramaṇḍakappa; rarely five, Bhaddakappa (Bv­a.158f). No Buddha is born in the early period of a kappa, when men live longer than one hundred thousand years and are thus not able to recognize the nature of old age and death, and therefore not able to benefit by his preaching. When the life of man is too short, there is no time for exhortation and men are full of kilesa. The suitable age for a Buddha is, therefore, when men live not less than one hundred years and not more than ten thousand. The Bodhisatta must first consider the continent and the country of birth. Buddhas are born only in Jambudīpa, and there, too, only in the Majjhimadesa. He must then consider the family; Buddhas are born only in Brahmin or Khattiya families, whichever is more esteemed during that particular age. Then he must think of the mother: she must be wise and virtuous; and her life must be destined to end seven days after the Buddha’s birth.

Having made these decisions, the Bodhisatta goes to Nandanavana in Tusita, and while wandering about there “falls away” from Tusita and takes conception. He is aware of his death but unaware of his cuticitta or dying thought. The Commentators seem to have differed as to whether there is awareness of conception. When the Bodhisatta is conceived, his mother has no further wish for indulgence in sexual pleasure. For seven days previously she observes the uposatha vows, but there is no mention of a virgin birth; the birth might be called parthenogenetic (see Mil.123).

On the day of the actual conception, the mother, having bathed in scented water after the celebration of the Āsāḷha festival, and having eaten choice food, takes upon herself the uposatha vows and retires to the adorned state bedchamber. As she sleeps, she dreams that the Cātummahārājika raise her with her bed, and, having taken her to the Himālaya, bathe her in Lake Anotatta, robe her in divine clothes, anoint her with perfumes and deck her with heavenly flowers (according to the Nidānakathā, Ja.i.50, it is their queens who do these things, re the Bodhisatta assuming the form of an elephant, see Dial.ii.116n). Not far away is a silver mountain and on it a golden mansion. There they lay her with her head to the east. The Bodhisatta, assuming the form of a white elephant, enters her room, and after circling right wise three times round her bed, smites her right side with his trunk and enters her womb. She awakes and tells her husband of her dream. Soothsayers are consulted, and they prophesy the birth of a Cakkavatti or of a Buddha.

The two Suttas mentioned above speak of the circumstances obtaining during the time spent by the child in his mother’s womb. It is said (DN­a.ii.437) that the Bodhisatta is born when his mother is in the last third of her middle age. This is in order that the birth may be easy for both mother and child. Various miracles attend the birth of the Bodhisatta. The Commentaries expound, at great length, the accounts of these miracles given in the Suttas. Immediately after birth the Bodhisatta stands firmly on his feet, and having taken seven strides to the north, while a white canopy, is held over his head, looks round and utters in fearless voice the lion’s roar: “Aggo ‘ham-asmi lokassa, jeṭṭho ‘ham-asmi lokassa, seṭṭho ‘ham asmi lokassa, ayam-antimā jāti, natthi dāni punabbhavo, I am the chief of the world, I am supreme in the world; this is my last birth; henceforth there will be no rebirth for me (DN.ii.15).

To the later Buddhists, not only these acts of the Bodhisatta, but every item of the miracles accompanying his birth, have their symbolical meaning. See, e.g., DN­a.ii.439; thus, standing on the earth means the attaining of the four iddhipādas; facing north implies the spiritual conquest of multitudes; the seven strides are the seven bojjhaṅgas; the canopy is the umbrella of emancipation; looking round means unveiled knowledge; fearlessness denotes the irrevocable turning of the Wheel of the Dhamma; the mention of the last birth, the Arahant-ship he will attain in this life, etc.

There seems to have been a difference of opinion among the Elders of the Saṅgha as to what happened when the Bodhisatta took his seven strides northwards. Did he walk on the earth or travel through the air? Did people see him go? Was he clothed? Did he look an infant or an adult? Tipiṭaka Cullābhaya, preaching on the first floor of the Lohapāsāda, settled the question by suggesting a compromise: the Bodhisatta walked on earth, but the onlookers felt he was traveling through the air; he was naked, but the onlookers felt he was gaily adorned; he was an infant, but looked sixteen years old; and after his roar he reverted to infancy (DN­a.ii.442)!

After birth, the Bodhisatta is presented to the soothsayers for their prognostications and they reassert that two courses alone are open to him either to be a Cakkavatti or a Buddha. They also discover on his body the thirty-two marks of the Great Man (Mahā Purisa) (These are given at DN.ii.17-19; also MN.ii.136f). The Bodhisatta has also the eighty-secondary signs (asīti anubyañjanā) such as copper-coloured nails glossy and prominent, sinews which are hidden and without knots, etc. (The list is found in Lal.121 106). The Brahmāyusutta (for details see MN.ii.137f) gives other particulars about Gotama, which are evidently characteristic of all Buddhas. Thus, in walking he always starts with the right foot, his steps are neither too long nor too short, only his lower limbs move; when he gazes on anything, he turns right round to do so (Nāgavilokana). When entering a house he never bends his body (cp. Dhp­a.ii.136); when sitting down, accepting water to wash his bowl, eating, washing his hands after eating, or returning thanks, he sits with the greatest propriety, dignity and thoroughness. When preaching, he neither flatters nor denounces his hearers but merely instructs them, rousing, enlightening and heartening them (MN.ii.139). His voice possesses eight qualities: it is frank, clear, melodious, pleasant, full, carrying, deep and resonant; it does not travel beyond his audience (for details concerning his voice see DN­a.ii.452f.; and MN­a.ii.771f). A passage in the Aṅguttara (AN.iv.308) says that a Buddha preaches in the eight assemblies – of nobles, Brahmins, householders, recluses, Devas of the Cātummahārājika world, and of Tāvatiṁsa, of Māras and of Brahmas. In these assemblies he becomes one of them and their language becomes his.

The typical career of a Buddha is illustrated in the life of Gotama. He renounces the world only after the birth of a son. This, the Commentary explains (DN­a.ii.422), is to prevent him from being taken for other than a human being. He sees the four omens before his Renunciation: an old man, a sick man, a dead man, and a recluse. Some Buddhas see all four on the same day, others, like Vipassī, at long intervals (DN­a.ii.457). On the night before the Awakening, the Bodhisatta dreams five dreams (AN.iii.240). After the Awakening the Buddha does not preach till asked to do so by Mahā Brahma. This is in order that the world may pay greater attention to the Buddha and his teaching (DN­a.ii.467). A Buddha generally travels from the Bodhi-tree to Isipatana for his first sermon, through the air, but Gotama went on foot because he wished to meet Upaka on the way (DN­a.ii.471).

The Buddha’s day is divided into periods, each of which has its distinct duties (DN­a.i.45f; Snp­a.i.131f, etc.). He rises early, and having attended to his bodily functions, sits in solitude till the time arrives for the alms round. He then puts on his outer robe and goes for alms, sometimes alone, sometimes with a large following of monks. When he wishes to go alone he keeps the door of his cell shut, which sign is understood by the monks (Ibid., 271). Occasionally he goes long distances for alms, travelling through the air, and then only khīṇāsavā are allowed to accompany him (Thag­a.i.65). Sometimes he goes in the ordinary way (pakatiyā), sometimes accompanied by many miracles. After the meal he returns to his cell; this is the pure bhattakicca.

Having washed his feet, he would emerge from his cell, talk to the monks and admonish them. To those who ask for subjects of meditation, he would give them according to their temperament. He would then retire to his cell and, if he so desire, sleep for a while. After that, he looks around the world with his divine eye, seeking whom he may serve, and would then preach to those who come to him for instruction. In the evening he would bathe, and then, during the first watch, attend to monks seeking his advice. The middle watch is spent with Devas and others who visit him to question him. The last watch is divided into three parts: the first part is spent in walking about for exercise and meditation; the second is devoted to sleep; and the third to contemplation, during which those who are capable of benefiting by the Buddha’s teaching, through good deeds done by them in the past, come into his vision. Only beings that are veneyyā (capable of benefiting by instruction) and who possess upanissaya (potential), appear before the Buddha’s divine eye (DN­a.ii.470).

The Buddha gives his visitors permission to ask what they will. This is called Sabbaññupavāraṇa, and only a Buddha is capable of holding to this promise to answer any question (Snp­a.i.229). Except during the rains, the Buddha spends his time in wandering from place to place, gladdening men and inciting them to lead the good life. This wandering is called cārikā and is of two kinds – turita and aturita. The first is used for a long journey accomplished by him in a very short time, for the benefit of some particular person. Thus Gotama travelled three gāvutas to meet Mahā Kassapa, thirty yojanas to see Āḷavaka and Aṅgulimāla, forty-five yojanas to see Pukkusāti, etc. In the case of aturitacārikā progress is slow. The range of a Buddha’s cārikā varies from year to year. Sometimes he would tour the Mahā Maṇḍala of nine hundred yojanas, sometimes the Majjhimamaṇḍala of six hundred yojanas, sometimes only the Antomaṇḍala of three hundred yojanas. A tour of the Mahā Maṇḍala occupies nine months, that of the Majjhimamaṇḍala eight, and that of the Antomaṇḍala from one to four months. Details of the cārikā and the reasons for them are given at length in DN­a.i.240-3. When the Buddha cannot go on a journey himself, he sends his chief disciples (Snp­a.ii.474). The Buddha announces his intention of undertaking a journey two weeks before he starts, so that the monks may get ready (Dhp­a.ii.167).

The Buddha is omniscient, not in the sense that he knows everything, but that he could know anything should he so desire (see MNid.178,179; see also MNid-a.223; Snp­a.i.18.). His ñāṇa is one of the four illimitables (neither can the Buddha’s body be measured for purposes of comparison with other bodies, MN­a.ii.790). He converts people in one of three ways: by exhibition of miraculous powers (iddhipāṭihāriya), by reading their thoughts (ādesanāpāṭihāriya), or teaching them what is beneficial to them according to their character and temperament (anusāsanīpāṭihāriya). It is the last method, which the Buddha most often uses (Bv­a.81).

The Buddha’s rivals say that he possesses the power of fascination (āvattanīmāyā); but this is untrue, as sometimes (e.g., in the case of the Kosambi monks) he cannot make even his own disciples obey him. Some beings, however, can be converted only by a Buddha. They are called Buddhaveneyyā (Snp­a.i.331). Some are pleased by the Buddha’s looks, others by his voice and words, yet others by his austerities, such as the wearing of simple robes, etc.; and finally, those whose standard of judgment is goodness, reflect that he is without a peer (Dhp­a.iii.113f.).

Though the Buddha’s teaching is never really lost on the listener, he sometimes preaches knowing that it will be of no immediate benefit (see, e.g., Udumbarikasīhanādasutta, DN.iii.57). It is said that wherever a monk dwells during the Buddha’s time, in the vicinity of the Buddha, he would always have ready a special seat for the Buddha because it is possible that the Buddha would pay him a special visit (DN­a.i.48). Sometimes the Buddha will send a ray of light from his Gandhakuṭi to encourage a monk engaged in meditation and, appearing before him in this ray of light, preach to him. Stanzas so preached are called obhāsagāthā (Snp­a.i.16, 265).

Every Buddha founds a Saṅgha; the first pātimokkhuddesagāthā of every Buddha is the same (DN­a.ii.479). The attainment of Arahant-ship is always the aim of the Buddha’s instruction (DN­a.iii.732). Beings can obtain the four abhiññā only during the lifetime of a Buddha (AN­a.i.204). A Buddha has ten powers (balāni) which consist of his perfect comprehension in ten fields of knowledge, and physical strength equal to that of one hundred thousand crores of elephants (Bv­a.37) A.v.32f.; MN.i.69, etc. At SN.ii.27f., ten similar powers are given as consisting of his knowledge of the Paṭiccasamuppāda. The powers of a disciple are distinct from those of a Buddha (Kv.228); they are seven (see, e.g., DN.iii.283).

He alone can digest the food of the Devas or food which contains the ojā put into it by the Devas. No one else can eat with impunity the food which has been set apart for the Buddha (Snp­a.i.154). Besides these excellences, a Buddha possesses the four assurances (vesārajjāni, given at MN.i.71f), the eighteen āveṇikadhammā (described at Lalitavistara 183, 343, Buddhaghosa also gives (at DN­a.iii.994) a list of eighteen Buddhadhammā, but they are all concerned with the absence of duccarita in the case of the Buddha), and the sixteen anuttariyas (given by Sāriputta in the Sampasādāniyasutta (DN.iii.102ff)).

The remembrance of former births a Buddha shares with six classes of purified beings, only in a higher degree. This faculty is possessed in ascending scale by titthiyā, pakatisāvakā, mahāsāvakā, aggasāvakā, Pacceka Buddhā and Buddhā (e.g.,Vsm.411).

Every Buddha holds a Mahā Samaya, and only a Buddha is capable of preaching a series of Suttas to suit the different temperaments of the mighty assembly gathered there (DN.ii.255; DN­a.ii.682f).

A Buddha is not completely immune from disease (e.g., Gotama). Every Buddha has the power of living for one whole kappa, but no Buddha does so, his term of life being shortened by reason of climate and the food he takes (DN­a.ii.413).

The Commentary explains (DN­a.ii.554f.) that kappa here means āyukappa, the full span of a man’s life during that particular age. Some, like Mahā Sīva Thera, maintained that if the Buddha could live for ten months, overcoming the pains of death, he could as well continue to live to the end of this Bhaddakappa. But a Buddha does not do so because he wishes to die before his body is overcome by the infirmities of old age.

No Buddha, however, dies till the Sāsana is firmly established (DN.iii.122). There are three parinibbānā in the case of a Buddha: kilesa-Parinibbāna, khandha-Parinibbāna and dhātu-Parinibbāna. The first takes place under the Bodhi-tree, the second at the moment of the Buddha’s death, the third long after (DN­a.iii.899f.; for the history of Gotama’s relics see Gotama Buddha).

Some Buddhas live longer than others; those that are dīghāyuka have only sammukhasāvakā (disciples who hear the Dhamma from the Buddha himself), and at their death their relics are not scattered, only a single Thūpa being erected over them (Snp­a. 194, 195).

Short lived Buddhas hold the uposatha once a fortnight; others (e.g. Kassapa Buddha) may have it once in six months; yet others (e.g. Vipassī Buddha) only once in six years (Thag­a.i.62).

After the Buddha’s death, his Dhamma is gradually forgotten. The first Piṭaka to be lost is the Abhidhamma, beginning with the Paṭṭhāna and ending with the Dhammasaṅgaṇī. Then, the Aṅguttaranikāya of the Suttapiṭaka, from the eleventh to the first nipāta; next the Saṁyuttanikāya from the Cakkapeyyāla to the Oghataraṇa; then the Majjhima, from the Indriyabhāvanāsutta to the Mūlapariyāyasutta, and then the Dīgha, from the Dasuttara to the Brahmajāla. Scattered gāthā like the Sabhiyapucchā, and the Āḷavakapucchā, last much longer, but they cannot maintain the Sāsana. The last Piṭaka to disappear is the Vinaya, the last portion being the mātikā of the Ubhatovibhaṅga (Vibh­a.432).

When a Buddha dies, his body receives the honours due to a monarch (these are detailed at DN.ii.141f). It is said that on the night on which a Buddha attains Awakening, and on the night during which he dies, the colour of his skin becomes exceedingly bright (DN.ii.134). Here we have the beginning of a legend which later grew into an account of an actual “transfiguration” of the Buddha. At all times, where a Buddha is present, no other light can shine (Snp­a.ii.525).

No Buddha is born during the saṁvattamānakappa, but only during the vivaṭṭamānakappa (Snp­a.i.51). A Bodhisatta who excels in paññā can attain Buddhahood in four asaṅkheyyas; one who exels in saddhā, in eight, and one whose viriya is the chief factor, in sixteen (Snp­a.i.47f). When once a being has become a Bodhisatta there are eighteen conditions from which he is immune (Snp­a.i.50). The Buddha is referred to under various epithets. The Aṅguttaranikāya gives one such list. There he is called Samaṇa, Brāhmaṇa, Vedagū, Bhisaka, Nimmala, Vimala, Ñāṇī and Vimutta. Buddhaghosa gives seven others: Cakkkumā, Sabbabhūtānukampī, Vihātaka, Mārasenappamaddī, Vusitavā, Vimutto and Aṅgīrasa (DN­a.iii.962f).

The Buddha generally speaks of himself as Tathāgata. This term is explained at great length in the Commentaries – e.g., DN­a.i.59f. His followers usually address him as Bhagavā, while others call him by his name (Gotama). In the case of Gotama Buddha, we find him also addressed as Sakka (Snp. vs. 345; perhaps the equivalent of Sākya), Brahma (Snp. p.91; Snp­a.ii.418), Mahā Muni (Bv­a.38) and Yakkha (MN.i.386; also KS.i.262). Countless other epithets occur in the books, especially in the later ones. One very famous formula, used by Buddhists in their ritual, contains nine epithets, the formula being: Bhagavā arahaṁ sammāsambuddho, vijjācaraṇasampanno, sugato, lokavidū, anuttaro, purisadammasārathi, satthā devamanussānaṁ, Buddho, Bhagavā (these words are analysed and discussed in Vsm. 198 ff). It is maintained (e.g., DN­a.i.288) that the Buddha’s praises are limitless (aparimāṇa). One of his most striking characteristics, mentioned over and over again, is his love of quiet, e.g., DN.i.178f.; he is also fond of solitude (paṭissallāna) (DN.ii.70; AN.iv.438f.; SN.v.320f., etc.). When he is in retirement it is usually akāla for visiting him (DN.ii.270). There are also certain accusations, which are brought against a Buddha by his rivals, for this very love of solitude. “It is said that his insight is ruined by this habit of seclusion. By intercourse with whom does he attain lucidity in wisdom? He is not at his ease in conducting an assembly, not ready in conversation, he is occupied only with the fringe of things. He is like a one-eyed cow, walking in a circle” (DN.iii.38).

In this his disciples followed his example (DN.iii.37). The dwelling place of a Buddha is called Gandhakuṭi. His footprint is called Padacetiya, and this can be seen only when he so desires it. When once he wishes it to be visible, no one can erase it. He can also so will that only one particular person shall see it (Dhp­a.iii.194). It is also said that his power of love is so great that no evil action can show its results in his presence (Snp­a.ii.475). A Buddha never asks for praise, but if his praises are uttered in his presence he takes no offence (Thag­a.ii.42). When the Buddha is seated in some spot, none has the power of going through the air above him (Snp­a.i.222). He prefers to accept the invitations of poor men to a meal (Dhp­a.ii.135).

See also Gotama and Bodhisatta. Also the article on Buddha in the PTSPED.

Buddha 01. Một danh từ chung, một danh xưng – không phải là tên riêng – được đặt cho một người đã đạt đến sự Giác ngộ (na mātarā kataṁ, na pitarā kataṁ – vimokkhantikaṁ etaṁ Buddhānaṁ Bhagavantānaṁ bodhiyā mūle... paññatti, không do mẹ hay cha đặt, mà sự giải thoát là gốc rễ của sự Giác ngộ của chư vị Phật, các vị Bhagavā... sự định danh MNid.458; Paṭis.i.174). Ngài là một con người vượt trội hơn tất cả các chúng sinh khác, nhân loại và chư thiên, nhờ sự hiểu biết của Ngài về Chân lý (Pháp).

Các văn bản đề cập đến hai loại Buddha: tức là,

  • Pacceka Buddhas – nghĩa là, các vị Phật cũng đạt đến sự Giác ngộ hoàn toàn nhưng không thuyết giảng con đường giải thoát cho thế gian; và
  • Sammāsambuddhas, những vị toàn tri và là các bậc đạo sư về Nibbāna (Satthāro).

Tuy nhiên, các Chú giải (ví dụ, SN­a.i.20; AN­a.i.65) có đề cập đến bốn hạng Buddha:

Tất cả các bậc Arahant (khīṇāsavā) đều được gọi là Catusacca Buddhā và tất cả những người học rộng là Bahussuta Buddhā. Một vị Pacceka Buddha thực hành mười ba-la-mật (pāramitā) trong hai asaṅkheyya và một trăm ngàn kappa, một vị Sabbaññu Buddha thực hành trong một trăm ngàn kappa và bốn hoặc tám hoặc mười sáu asaṅkheyya, tùy từng trường hợp (xem bên dưới).

Bảy vị Sabbaññu Buddha được đề cập trong các kinh sách thời kỳ đầu; các vị này là Vīpassī, Sikhī, Vessabhū, Kakusandha, Koṇāgamana, Kassapa, Gotama ví dụ, DN.ii.5f.; SN.ii.5f.; so sánh Thag.491; Ja.ii.147; các ngài cũng được đề cập tại Vin.ii.110, trong một bài chú cổ chống rắn cắn. Beal (Catena, p. 159) nói rằng các danh hiệu này được đưa ra trong Pātimokkha của Trung Quốc. Chúng cũng được tìm thấy trong Sayambhū Purāṇa (Mitra, Skt. Buddhist Lit. of Nepal, p. 249).

Con số này được tăng lên trong các kinh sách muộn hơn. Buddhavaṁsa chứa các chi tiết tường tận về hai mươi lăm vị Phật, bao gồm cả vị cuối cùng, Gotama, hai mươi tư vị đầu tiên là những vị đã thọ ký về sự xuất hiện của Gotama trên thế gian. Họ là những bậc tiền nhiệm của Vipassī, v.v., và là những vị sau đây:

Dīpaṅkara, Koṇḍañña, Maṅgala, Sumana, Revata, Sobhita, Anomadassī, Paduma, Nārada, Padumuttara, Sumedha, Sujāta, Piyadassī, Atthadassī, Dhammadassī, Siddhattha, Tissa và Phussa.

Cũng bài thơ đó, trong chương thứ hai mươi bảy, có đề cập đến ba vị Phật khác – Taṇhaṅkara, Medhaṅkara và Saraṇaṅkara – những vị đã xuất hiện trên thế gian trước Dīpaṅkara.

Lalitavistara có một danh sách năm mươi tư vị Phật và Mahā Vastu có hơn một trăm vị. Cakkavattisīhanādasutta (DN.iii.75ff) đưa ra các chi tiết về Metteyya Buddha người sẽ đản sinh trên thế gian trong kappa hiện tại. Anāgatavaṁsa cung cấp một tường thuật chi tiết về Ngài. Một số bản thảo của bài thơ đó (JPTS 1886, p. 37) đề cập đến tên của mười vị Phật tương lai, tất cả đều đã gặp Gotama người đã thọ ký về họ. Đó là Metteyya, Uttama, Rāma, Pasenadi Kosala, Abhibhū, Dīghasoṇī, Saṅkacca, Subha, Todeyya, Nālāgiripalaleyya (sic).

Mahāpadānasutta (DN.ii.5f) đề cập đến bảy vị Phật cung cấp các chi tiết về mỗi vị dưới mười một đề mục (paricchedā) – kappa mà ngài đản sinh, giai cấp xã hội của ngài (jāti), dòng tộc của ngài (gotta), tuổi thọ tại thời đại đó (āyu), cây mà ngài thành tựu sự Giác ngộ dưới đó (bodhi), tên hai vị đại đệ tử của ngài (sāvakayuga), số lượng người hiện diện tại các hội chúng Arahant do ngài tổ chức (sāvakasannipāta), tên vị tỳ-kheo thị giả của ngài (upaṭṭhākabhikkhu), tên cha và mẹ của ngài và nơi sinh của ngài. Chú giải (DN­a.ii.422ff) bổ sung vào các chi tiết này những điều khác – tên con trai và người vợ của ngài trước khi ngài Xuất gia, phương tiện (yāna) mà ngài rời bỏ thế gian, tu viện nơi đặt Gandhakuṭi của ngài, số tiền đã trả để mua nó, vị trí của tu viện, và tên vị đại thí chủ cư sĩ của ngài. Trong trường hợp của Gotama, sự kiện xa hơn được nêu ra là vào ngày đản sinh của ngài, cũng xuất hiện trên thế gian Rāhulamātā, Ānanda, Kanthaka, Nidhikumbhi (Kho Báu), cây Mahā Bodhi và Kāḷudāyī. Gotama được thọ thai dưới chòm sao (nakkhatta) Uttarāsāḷha, dưới chòm sao này ngài cũng đã Xuất gia (Da.ii425), thuyết bài pháp đầu tiên và thi triển Song thông. Dưới chòm sao Visākha ngài đã đản sinh, thành tựu sự Giác ngộ và tịch diệt; dưới chòm sao Māgha ngài tổ chức hội chúng Arahant đầu tiên và quyết định tịch diệt; dưới chòm sao Assayuja ngài giáng trần từ Tāvatiṁsa.

Chú giải Buddhavaṁsa nói (Bv­a.2f) rằng trong Buddhavaṁsa các chi tiết của mỗi vị Phật được đưa ra dưới hai mươi hai đề mục, các đề mục bổ sung là các chi tiết về bài pháp đầu tiên, số lượng những người thành tựu sự chứng ngộ chân lý (abhisamaya) tại mỗi hội chúng, tên hai vị nữ đại đệ tử, hào quang thân của vị Phật (raṁsi), chiều cao thân của ngài, tên vị Bodhisatta (người sẽ trở thành Gotama Buddha), lời thọ ký liên quan đến ngài, sự tinh tấn của ngài (padhāna) và các chi tiết về sự tịch diệt của mỗi vị Phật. Chú giải cũng nói rằng sự đề cập phải được thực hiện về khoảng thời gian mỗi vị Phật sống như một người tại gia, tên các cung điện mà ngài cư ngụ, số lượng các vũ nữ của ngài, tên người vợ chính, và con trai của ngài, phương tiện của ngài, sự xuất gia của ngài, sự thực hành khổ hạnh của ngài, các thí chủ và tu viện của ngài.

Có tám chi tiết mà các vị Phật khác biệt nhau (aṭṭhavemattāni). Đó là tuổi thọ trong thời đại mà mỗi vị đản sinh, chiều cao thân của ngài, giai cấp xã hội của ngài (một số đản sinh làm các vị Khattiya, những vị khác làm Bà-la-môn), thời gian khổ hạnh của ngài, hào quang thân của ngài (do đó, trong trường hợp của Maṅgala, hào quang của ngài lan tỏa khắp mười ngàn hệ thế giới, trong khi của Gotama chỉ mở rộng một sải tay (nhưng khi ngài muốn, một vị Phật có thể lan tỏa hào quang của ngài tùy ý, Bv­a.106); phương tiện mà ngài dùng để xuất gia, cây mà ngài thành tựu sự Giác ngộ dưới đó, và kích thước của chỗ ngồi (pallaṅka) dưới cây bodhi.

Chỉ năm điều đầu tiên được đề cập trong DN­a.ii.424; cũng tại Bv­a.105; tất cả tám điều được đưa ra tại Bv­a.246f., nơi cũng cung cấp chi tiết dưới mỗi đề mục trong tám đề mục, liên quan đến toàn bộ hai mươi lăm vị Phật.

Trong trường hợp của tất cả các vị Phật, có bốn vị trí cố định (avijahitaṭṭhānāni). Đó là: vị trí của chỗ ngồi dưới cây bodhi (bodhipallaṅka), Lộc Uyển tại Isipatana nơi bài pháp đầu tiên được thuyết giảng, vị trí nơi vị Phật bước chân đầu tiên xuống đất tại Saṅkassa khi ngài giáng trần từ Tusita (Tāvatiṁsa?), các vị trí được đánh dấu bởi bốn cột giường trong Gandhakuṭi của Phật tại Jetavana.

Tu viện có thể khác nhau về kích thước; vị trí của thành phố nơi nó tọa lạc cũng có thể khác nhau, nhưng vị trí của chiếc giường thì không. Đôi khi nó ở phía đông của vihāra, đôi khi ở phía bắc (DN­a.ii.424; Bv­a.247).

Ba mươi sự kiện được đề cập là đúng với tất cả các vị Phật (samatiṁsavidhā dhammatā).

Trong kiếp sống cuối cùng của mình, mọi Bodhisatta đều tỉnh giác tại khoảnh khắc thọ thai của ngài;

trong bụng mẹ ngài ngồi kiết già với khuôn mặt hướng ra ngoài;

mẹ ngài sinh ra ngài trong tư thế đứng;

sự đản sinh diễn ra trong một khu rừng (araññe);

ngay sau khi đản sinh, ngài bước bảy bước về hướng bắc và rống "tiếng rống của sư tử";

ngài xuất gia sau khi nhìn thấy bốn điềm báo và sau khi một người con trai được sinh ra cho ngài;

ngài phải thực hành khổ hạnh trong ít nhất bảy ngày sau khi đắp y vàng;

ngài dùng một bữa ăn cơm sữa vào ngày Giác ngộ của mình;

ngài thành tựu sự toàn tri khi ngồi trên một tấm thảm cỏ;

ngài thực hành thiền định về hơi thở;

ngài đánh bại các lực lượng của Māra;

ngài thành tựu sự viên mãn tối thượng trong mọi kiến thức và đức hạnh tại gốc cây bodhi;

Mahā Brahma thỉnh cầu ngài thuyết giảng Pháp;

ngài thuyết bài pháp đầu tiên của mình trong Lộc Uyển tại Isipatana;

ngài tụng Pātimokkha cho hội chúng tứ chúng vào ngày trăng tròn của tháng Māgha;

ngài cư ngụ chủ yếu ở Jetavana, ngài thi triển Song thông tại Sāvatthī;

ngài thuyết Abhidhamma tại Tāvatiṁsa;

ngài giáng trần từ đó tại cổng của Saṅkassa;

ngài thường xuyên sống trong sự hỷ lạc của phalasamāpatti;

ngài xem xét khả năng hóa độ những người khác trong hai jhāna;

ngài chỉ ban hành các giới luật khi có cơ hội phát sinh cho chúng;

ngài kể lại các câu chuyện Bổn sinh khi các dịp thích hợp xảy ra;

ngài đọc tụng Buddhavaṁsa trong hội chúng của những người thân tộc của ngài;

ngài luôn luôn chào hỏi một cách lịch sự các tỳ-kheo đến thăm ngài;

ngài không bao giờ rời khỏi nơi ngài đã trải qua mùa an cư mà không từ biệt các gia chủ của ngài;

mỗi ngày ngài có những phận sự được quy định trước và sau bữa ăn của ngài và trong ba canh của đêm;

ngài ăn một bữa ăn có chứa thịt (maṁsarajabhojana) ngay trước khi ngài tịch diệt;

và ngay trước khi ngài tịch diệt ngài nhập vào hai mươi bốn crore và một trăm ngàn samāpattī.

Cũng có đề cập đến bốn mối nguy hiểm mà tất cả các vị Phật đều miễn nhiễm: không có bất hạnh nào có thể xảy đến với bốn món vật dụng dành cho một vị Phật; không ai có thể gây ra cái chết của ngài; không có thương tích nào có thể xảy đến với bất kỳ đặc tướng nào trong ba mươi hai Mahā Purisalakkhaṇā hay tám mươi anubyañjanā của ngài; không có gì có thể cản trở hào quang của ngài (Bv­a.248).

Một vị Phật chỉ đản sinh trong Cakkavāḷa này trong số mười ngàn Cakkavāḷas tạo nên jātikkhetta (AN­a.i.251; DN­a.iii.897). Chỉ có thể xuất hiện một vị Phật trên thế gian tại một thời điểm (DN.ii.225; DN.iii.114; các lý do cho điều này được đưa ra chi tiết trong Mil. 236, và được trích dẫn trong DN­a.iii.900f). Không vị Phật nào có thể xuất hiện cho đến khi Sāsana của vị Phật trước đó đã hoàn toàn biến mất khỏi thế gian. Điều này chỉ xảy ra với sự dhātu-Parinibbāna (xem bên dưới). Khi một Bodhisatta thọ thai trong bụng mẹ trong kiếp sống cuối cùng của ngài, sau khi rời Tusita, có biểu hiện khắp thế gian một sự chói sáng kỳ diệu, và mười ngàn hệ thế giới rung chuyển.

Những trận động đất tương tự xuất hiện khi ngài đản sinh, khi ngài thành tựu sự Giác ngộ, khi ngài thuyết bài pháp đầu tiên, khi ngài quyết định tịch diệt, khi ngài cuối cùng làm như vậy (DN.ii.108f.; so sánh DN­a.iii.897).

Mahā Padānasutta (DN.ii.12-15) và Acchariyabbhutadhammasutta (MN.iii.119-124) chứa các tường thuật về những phép lạ khác, đi kèm với sự thọ thai và đản sinh của một vị Phật. Các kinh sách muộn hơn (ví dụ, Ja.i.) đã mở rộng đáng kể các tường thuật này. Chúng mô tả cách Bodhisatta, đã thực hành ba mươi Pāramī, và thực hiện năm sự bố thí vĩ đại (pañcamahāpariccāgā), và do đó đạt đến đỉnh cao của ba cariyā – ñātatthacariyā, lokatthacariyā và buddhicariyā – thực hiện bảy mahādānā, như trong trường hợp của Vessantara, làm cho trái đất rung chuyển bảy lần, và được tái sinh sau khi chết ở Tusita. Bodhisatta, người sau này trở thành Vipassī Buddha, vẫn ở lại Tusita trong suốt khoảng thời gian cho phép – năm mươi bảy crore và sáu mươi bảy ngàn năm. Nhưng hầu hết các Bodhisatta đều rời Tusita trước khi hoàn thành toàn bộ khoảng thời gian sống ở đó. Năm điềm báo xuất hiện để cảnh báo vị thiên tử (Devaputta) rằng sự kết thúc của ngài đã gần kề (xem Deva); các vị thần của mười ngàn thế giới tụ tập quanh ngài, thỉnh cầu ngài đản sinh trên trái đất để ngài có thể trở thành vị Phật. Bodhisatta sau đó thực hiện năm sự xem xét (pañcamahāvilokanāni).

Đôi khi chỉ có một vị Phật đản sinh trong một kappa, một kappa như vậy được gọi là Sārakappa; đôi khi hai vị, Maṇḍakappa; đôi khi ba vị, Varakappa; đôi khi bốn vị, Sāramaṇḍakappa; hiếm khi là năm vị, Bhaddakappa (Bv­a.158f). Không vị Phật nào đản sinh trong thời kỳ đầu của một kappa, khi con người sống thọ hơn một trăm ngàn năm và do đó không thể nhận ra bản chất của tuổi già và cái chết, và vì vậy không thể hưởng lợi từ sự thuyết giảng của ngài. Khi tuổi thọ của con người quá ngắn, không có thời gian cho việc khuyên dạy và con người đầy dẫy kilesa. Do đó, thời đại thích hợp cho một vị Phật là khi con người sống không dưới một trăm năm và không quá mười ngàn năm. Bodhisatta trước tiên phải xem xét lục địa và quốc gia đản sinh. Các vị Phật chỉ đản sinh ở Jambudīpa, và ở đó, cũng vậy, chỉ trong Majjhimadesa. Sau đó ngài phải xem xét gia đình; các vị Phật chỉ đản sinh trong các gia đình Bà-la-môn hoặc Khattiya, tùy xem giai cấp nào được kính trọng hơn trong thời đại cụ thể đó. Sau đó ngài phải nghĩ đến người mẹ: bà phải thông thái và đức hạnh; và cuộc đời bà phải được định trước là sẽ kết thúc bảy ngày sau khi vị Phật đản sinh.

Sau khi đưa ra những quyết định này, Bodhisatta đi đến Nandanavana trong Tusita, và trong khi đi dạo quanh đó thì "thác sinh" khỏi Tusita và thọ thai. Ngài nhận thức được cái chết của mình nhưng không nhận thức được cuticitta hay tâm tử của mình. Các nhà Chú giải dường như đã bất đồng ý kiến về việc liệu có sự nhận thức về việc thọ thai hay không. Khi Bodhisatta được thọ thai, mẹ ngài không còn mong muốn đắm chìm trong khoái lạc tình dục nữa. Trong bảy ngày trước đó bà tuân giữ các giới uposatha, nhưng không có sự đề cập nào về một sự sinh sản đồng trinh; sự đản sinh có thể được gọi là sinh sản đơn tính (xem Mil.123).

Vào ngày thọ thai thực sự, người mẹ, sau khi tắm trong nước thơm sau lễ kỷ niệm lễ hội Āsāḷha, và sau khi ăn những thức ăn hảo hạng, đã tự mình thọ nhận các giới uposatha và lui về phòng ngủ trang hoàng lộng lẫy. Khi bà ngủ, bà mơ thấy Cātummahārājika nâng bà lên cùng với chiếc giường của bà, và, sau khi đưa bà đến Himālaya, tắm cho bà trong Hồ Anotatta, mặc cho bà những y phục cõi trời, xức các loại nước hoa cho bà và trang điểm cho bà bằng những bông hoa cõi trời (theo Nidānakathā, Ja.i.50, chính các hoàng hậu của họ là những người làm những điều này, về việc Bodhisatta hiện thân dưới hình dáng một con voi, xem Dial.ii.116n). Cách đó không xa là một ngọn núi bạc và trên đó là một tòa lâu đài vàng. Tại đó họ đặt bà nằm với đầu hướng về phía đông. Bodhisatta, hiện thân dưới hình dáng một con voi trắng, đi vào phòng bà, và sau khi đi nhiễu ba vòng theo chiều kim đồng hồ quanh giường bà, dùng vòi chạm vào hông phải của bà và đi vào bụng bà. Bà thức giấc và kể cho chồng nghe về giấc mơ của mình. Các nhà tiên tri được hỏi ý kiến, và họ thọ ký về sự đản sinh của một vị Cakkavatti hoặc một vị Phật.

Hai bài Kinh được đề cập ở trên nói về những hoàn cảnh đạt được trong suốt thời gian đứa trẻ ở trong bụng mẹ. Có nói rằng (DN­a.ii.437) Bodhisatta đản sinh khi mẹ ngài ở vào một phần ba cuối cùng của tuổi trung niên của bà. Điều này là để việc sinh nở có thể dễ dàng cho cả mẹ và con. Nhiều phép lạ đi kèm với sự đản sinh của Bodhisatta. Các Chú giải trình bày, rất dài, các tường thuật về những phép lạ này được đưa ra trong các Kinh. Ngay sau khi đản sinh, Bodhisatta đứng vững vàng trên đôi chân của mình, và sau khi bước bảy bước về hướng bắc, trong khi một lọng trắng được che trên đầu ngài, ngài nhìn quanh và thốt lên tiếng rống của sư tử bằng giọng nói không sợ hãi: “Aggo ‘ham-asmi lokassa, jeṭṭho ‘ham-asmi lokassa, seṭṭho ‘ham asmi lokassa, ayam-antimā jāti, natthi dāni punabbhavo, Ta là bậc tôn quý nhất của thế gian, ta là bậc tối thượng trong thế gian; đây là kiếp sống cuối cùng của ta; từ nay trở đi sẽ không còn sự tái sinh nào đối với ta (DN.ii.15).

Đối với những Phật tử thời kỳ sau, không chỉ những hành động này của Bodhisatta, mà mọi chi tiết của những phép lạ đi kèm với sự đản sinh của ngài, đều có ý nghĩa biểu tượng của chúng. Xem, ví dụ, DN­a.ii.439; do đó, đứng trên mặt đất có nghĩa là việc thành tựu bốn iddhipādas; hướng về phía bắc ngụ ý sự chinh phục tâm linh của vô số người; bảy bước đi là bảy bojjhaṅgas; cái lọng là lọng che của sự giải thoát; nhìn quanh có nghĩa là kiến thức không bị che khuất; sự không sợ hãi biểu thị cho sự vận chuyển không thể thu hồi của Bánh xe Pháp; sự đề cập đến kiếp sống cuối cùng, quả vị Arahant mà ngài sẽ thành tựu trong kiếp sống này, v.v.

Dường như đã có một sự khác biệt về ý kiến giữa các Trưởng lão của Tăng đoàn về việc điều gì đã xảy ra khi Bodhisatta bước bảy bước của ngài về hướng bắc. Ngài đã đi trên mặt đất hay đi qua không trung? Mọi người có nhìn thấy ngài đi không? Ngài có mặc quần áo không? Ngài trông giống một đứa trẻ sơ sinh hay một người lớn? Tipiṭaka Cullābhaya, khi đang thuyết pháp ở tầng một của Lohapāsāda, đã giải quyết câu hỏi này bằng cách đề xuất một sự thỏa hiệp: Bodhisatta đã đi trên mặt đất, nhưng những người đứng xem cảm thấy ngài đang đi qua không trung; ngài trần truồng, nhưng những người đứng xem cảm thấy ngài được trang điểm lộng lẫy; ngài là một đứa trẻ sơ sinh, nhưng trông giống như mười sáu tuổi; và sau tiếng rống của ngài, ngài đã trở lại thành một đứa trẻ sơ sinh (DN­a.ii.442)!

Sau khi đản sinh, Bodhisatta được đưa đến cho các nhà tiên tri để đưa ra những dự đoán của họ và họ xác nhận lại rằng chỉ có hai con đường rộng mở đối với ngài hoặc là một vị Cakkavatti hoặc là một vị Phật. Họ cũng khám phá ra trên cơ thể ngài ba mươi hai đặc tướng của một Bậc Đại Nhân (Mahā Purisa) (Những điều này được đưa ra tại DN.ii.17-19; cũng tại MN.ii.136f). Bodhisatta cũng có tám mươi đặc tướng phụ (asīti anubyañjanā) chẳng hạn như móng tay màu đồng bóng loáng và nổi bật, gân cốt ẩn kín và không có nút thắt, v.v. (Danh sách này được tìm thấy trong Lal.121 106). Brahmāyusutta (để biết chi tiết xem MN.ii.137f) cung cấp các chi tiết khác về Gotama, vốn dĩ hiển nhiên là đặc điểm của tất cả các vị Phật. Theo đó, khi đi ngài luôn bắt đầu bằng chân phải, các bước đi của ngài không quá dài cũng không quá ngắn, chỉ các chi dưới của ngài chuyển động; khi ngài nhìn vào bất cứ thứ gì, ngài xoay toàn thân sang phải để làm như vậy (Nāgavilokana). Khi đi vào một ngôi nhà, ngài không bao giờ cúi gập thân mình (so sánh Dhp­a.ii.136); khi ngồi xuống, nhận nước để rửa bát, ăn, rửa tay sau khi ăn, hoặc nói lời tri ân, ngài ngồi với sự đúng mực, uy nghi và thấu đáo nhất. Khi thuyết giảng, ngài không tâng bốc cũng không quở trách những người nghe của mình mà chỉ hướng dẫn họ, thức tỉnh, khai sáng và khuyến khích họ (MN.ii.139). Giọng nói của ngài sở hữu tám phẩm chất: nó chân thật, rõ ràng, du dương, dễ chịu, trọn vẹn, vang xa, trầm ấm và ngân vang; nó không truyền đi vượt quá thính chúng của ngài (để biết chi tiết liên quan đến giọng nói của ngài xem DN­a.ii.452f.; và MN­a.ii.771f). Một đoạn văn trong Aṅguttara (AN.iv.308) nói rằng một vị Phật thuyết pháp trong tám hội chúng – hội chúng của các Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, gia chủ, sa-môn, chư thiên (Devas) của cõi Cātummahārājika, và của cõi Tāvatiṁsa, của Māra và của Phạm thiên. Trong các hội chúng này, ngài trở thành một người trong số họ và ngôn ngữ của họ trở thành ngôn ngữ của ngài.

Sự nghiệp điển hình của một vị Phật được minh họa trong cuộc đời của Gotama. Ngài xuất gia chỉ sau khi một người con trai đản sinh. Điều này, Chú giải giải thích (DN­a.ii.422), là để ngăn ngài bị xem là một sự tồn tại không phải là con người. Ngài nhìn thấy bốn điềm báo trước khi Xuất gia: một người già, một người bệnh, một người chết, và một vị sa-môn. Một số vị Phật nhìn thấy cả bốn điềm báo trong cùng một ngày, những vị khác, như Vipassī, ở những khoảng thời gian cách xa nhau (DN­a.ii.457). Vào đêm trước sự Giác ngộ, Bodhisatta mơ thấy năm giấc mơ (AN.iii.240). Sau sự Giác ngộ, vị Phật không thuyết pháp cho đến khi được thỉnh cầu làm như vậy bởi Mahā Brahma. Điều này là để thế gian có thể chú ý nhiều hơn đến vị Phật và giáo pháp của ngài (DN­a.ii.467). Một vị Phật thường đi từ cây bodhi đến Isipatana cho bài pháp đầu tiên của mình, đi xuyên qua không trung, nhưng Gotama đi bộ vì ngài muốn gặp Upaka trên đường đi (DN­a.ii.471).

Một ngày của vị Phật được chia thành các khoảng thời gian, mỗi khoảng thời gian có những phận sự riêng biệt của nó (DN­a.i.45f; Snp­a.i.131f, v.v.). Ngài thức dậy sớm, và sau khi thực hiện các nhu cầu vệ sinh cá nhân, ngài ngồi tĩnh lặng một mình cho đến khi đến giờ đi khất thực. Sau đó ngài đắp y ngoài và đi khất thực, đôi khi đi một mình, đôi khi với một đám đông lớn tỳ-kheo theo sau. Khi ngài muốn đi một mình, ngài đóng cửa phòng của mình, dấu hiệu này được các tỳ-kheo hiểu (Sđd., 271). Thỉnh thoảng ngài đi khất thực ở những khoảng cách xa, đi qua không trung, và khi đó chỉ những khīṇāsavā mới được phép đi cùng ngài (Thag­a.i.65). Đôi khi ngài đi theo cách thông thường (pakatiyā), đôi khi kèm theo nhiều phép lạ. Sau bữa ăn ngài trở về phòng của mình; đây là bhattakicca thuần túy.

Sau khi rửa chân, ngài sẽ ra khỏi phòng của mình, nói chuyện với các tỳ-kheo và khuyên dạy họ. Đối với những ai xin các đề mục thiền định, ngài sẽ ban cho họ tùy theo căn tánh của họ. Sau đó ngài sẽ lui về phòng của mình và, nếu ngài muốn, sẽ ngủ một lát. Sau đó, ngài nhìn quanh thế gian bằng thiên nhãn của mình, tìm kiếm người mà ngài có thể giúp đỡ, và sau đó sẽ thuyết giảng cho những người đến với ngài để nhận sự chỉ dẫn. Vào buổi tối ngài sẽ tắm, và sau đó, trong canh đầu tiên, tiếp đón các tỳ-kheo tìm kiếm lời khuyên của ngài. Canh giữa được dành cho chư thiên (Devas) và những người khác đến thăm ngài để thưa hỏi ngài. Canh cuối được chia thành ba phần: phần đầu tiên được dành để đi kinh hành để vận động và thiền định; phần thứ hai dành cho giấc ngủ; và phần thứ ba dành cho sự quán tưởng, trong suốt thời gian đó những người có khả năng hưởng lợi từ giáo pháp của vị Phật, thông qua những thiện nghiệp mà họ đã làm trong quá khứ, xuất hiện trong tầm nhìn của ngài. Chỉ những chúng sinh là veneyyā (có khả năng hưởng lợi từ sự hướng dẫn) và sở hữu upanissaya (tiềm năng), mới xuất hiện trước thiên nhãn của vị Phật (DN­a.ii.470).

Vị Phật ban cho những người đến thăm ngài sự cho phép để hỏi những gì họ muốn. Điều này được gọi là Sabbaññupavāraṇa, và chỉ có một vị Phật mới có khả năng giữ vững lời hứa này để trả lời bất kỳ câu hỏi nào (Snp­a.i.229). Ngoại trừ trong mùa mưa, vị Phật dành thời gian của mình để đi du hành từ nơi này đến nơi khác, làm hoan hỷ mọi người và khích lệ họ sống một đời sống tốt đẹp. Sự du hành này được gọi là cārikā và có hai loại – turita và aturita. Loại đầu tiên được sử dụng cho một hành trình dài được ngài hoàn thành trong một thời gian rất ngắn, vì lợi ích của một người cụ thể nào đó. Theo đó, Gotama đã du hành ba gāvuta để gặp Mahā Kassapa, ba mươi do-tuần để gặp Āḷavaka và Aṅgulimāla, bốn mươi lăm do-tuần để gặp Pukkusāti, v.v. Trong trường hợp của aturitacārikā tiến độ chậm chạp. Phạm vi cārikā của một vị Phật thay đổi từ năm này sang năm khác. Đôi khi ngài sẽ du hành vòng quanh Mahā Maṇḍala rộng chín trăm do-tuần, đôi khi Majjhimamaṇḍala rộng sáu trăm do-tuần, đôi khi chỉ Antomaṇḍala rộng ba trăm do-tuần. Một chuyến du hành vòng quanh Mahā Maṇḍala kéo dài chín tháng, Majjhimamaṇḍala tám tháng, và Antomaṇḍala từ một đến bốn tháng. Các chi tiết về cārikā và những lý do cho chúng được đưa ra chi tiết trong DN­a.i.240-3. Khi bản thân vị Phật không thể đi trên một hành trình, ngài phái các vị đại đệ tử của mình đi (Snp­a.ii.474). Vị Phật thông báo ý định thực hiện một chuyến hành trình hai tuần trước khi ngài khởi hành, để các tỳ-kheo có thể chuẩn bị sẵn sàng (Dhp­a.ii.167).

Vị Phật là bậc toàn tri, không phải theo ý nghĩa rằng ngài biết mọi thứ, mà là ngài có thể biết bất cứ điều gì nếu ngài muốn (xem MNid.178,179; xem thêm MNid-a.223; Snp­a.i.18.). Ñāṇa của ngài là một trong bốn điều vô lượng (cơ thể của vị Phật cũng không thể đo lường được cho các mục đích so sánh với các cơ thể khác, MN­a.ii.790). Ngài hóa độ mọi người theo một trong ba cách: bằng cách phô diễn các năng lực thần thông (iddhipāṭihāriya), bằng cách đọc được suy nghĩ của họ (ādesanāpāṭihāriya), hoặc giảng dạy cho họ những gì có lợi cho họ tùy theo đặc điểm và căn tánh của họ (anusāsanīpāṭihāriya). Phương pháp cuối cùng là phương pháp mà vị Phật sử dụng thường xuyên nhất (Bv­a.81).

Các đối thủ của vị Phật nói rằng ngài sở hữu sức mạnh mê hoặc (āvattanīmāyā); nhưng điều này không đúng, vì đôi khi (ví dụ, trong trường hợp của các tỳ-kheo ở Kosambi) ngài thậm chí không thể khiến các đệ tử của mình tuân lệnh ngài. Tuy nhiên, một số chúng sinh chỉ có thể được hóa độ bởi một vị Phật. Họ được gọi là Buddhaveneyyā (Snp­a.i.331). Một số người cảm thấy hài lòng bởi diện mạo của vị Phật, những người khác bởi giọng nói và ngôn từ của ngài, tuy nhiên những người khác lại bởi sự thực hành khổ hạnh của ngài, chẳng hạn như việc đắp những y phục giản dị, v.v.; và cuối cùng, những người mà tiêu chuẩn đánh giá của họ là sự lương thiện, đã phản ánh rằng ngài không có người sánh bằng (Dhp­a.iii.113f.).

Mặc dù sự giảng dạy của vị Phật không bao giờ thực sự mất đi tác dụng đối với người nghe, đôi khi ngài thuyết pháp trong khi biết rằng nó sẽ không có lợi ích tức thời (xem, ví dụ, Udumbarikasīhanādasutta, DN.iii.57). Có nói rằng bất cứ nơi nào một vị tỳ-kheo cư ngụ trong thời đại của vị Phật, ở vùng lân cận của vị Phật, vị ấy sẽ luôn chuẩn bị sẵn một chỗ ngồi đặc biệt cho vị Phật vì có khả năng vị Phật sẽ thực hiện một chuyến viếng thăm đặc biệt đến vị ấy (DN­a.i.48). Đôi khi vị Phật sẽ phóng một tia sáng từ Gandhakuṭi của ngài để khuyến khích một tỳ-kheo đang hành thiền và, hiện ra trước mặt vị ấy trong tia sáng này, thuyết pháp cho vị ấy. Các đoạn kệ được thuyết giảng như vậy được gọi là obhāsagāthā (Snp­a.i.16, 265).

Mọi vị Phật đều thành lập một Tăng đoàn; bài pātimokkhuddesagāthā đầu tiên của mọi vị Phật là giống nhau (DN­a.ii.479). Sự thành tựu quả vị Arahant luôn là mục đích của sự hướng dẫn của vị Phật (DN­a.iii.732). Các chúng sinh có thể đạt được bốn abhiññā chỉ trong suốt cuộc đời của một vị Phật (AN­a.i.204). Một vị Phật có mười sức mạnh (balāni) bao gồm sự thấu hiểu trọn vẹn của ngài trong mười lĩnh vực kiến thức, và sức mạnh thể chất ngang bằng với sức mạnh của một trăm ngàn crore con voi (Bv­a.37) A.v.32f.; MN.i.69, v.v. Tại SN.ii.27f., mười sức mạnh tương tự được đưa ra như là bao gồm kiến thức của ngài về Paṭiccasamuppāda. Các sức mạnh của một vị đệ tử là phân biệt với các sức mạnh của một vị Phật (Kv.228); chúng có bảy điều (xem, ví dụ, DN.iii.283).

Chỉ riêng ngài mới có thể tiêu hóa thức ăn của chư thiên (Devas) hoặc thức ăn có chứa ojā được chư thiên (Devas) cho vào đó. Không ai khác có thể ăn thức ăn đã được để riêng cho vị Phật mà không bị tổn hại (Snp­a.i.154). Bên cạnh những sự tuyệt hảo này, một vị Phật sở hữu bốn sự vô úy (vesārajjāni, được đưa ra tại MN.i.71f), mười tám āveṇikadhammā (được mô tả tại Lalitavistara 183, 343, Buddhaghosa cũng đưa ra (tại DN­a.iii.994) một danh sách mười tám Buddhadhammā, nhưng tất cả chúng đều liên quan đến sự vắng mặt của duccarita trong trường hợp của vị Phật), và mười sáu anuttariyas (được đưa ra bởi Sāriputta trong Sampasādāniyasutta (DN.iii.102ff)).

Sự nhớ lại các kiếp sống quá khứ mà một vị Phật chia sẻ với sáu hạng chúng sinh đã thanh tịnh, chỉ ở một mức độ cao hơn. Năng lực này được sở hữu theo thang độ tăng dần bởi các titthiyā, pakatisāvakā, mahāsāvakā, aggasāvakā, Pacceka Buddhā và Buddhā (ví dụ, Vsm.411).

Mọi vị Phật đều tổ chức một Mahā Samaya, và chỉ có một vị Phật mới có khả năng thuyết một loạt các bài Kinh để phù hợp với những căn tánh khác nhau của hội chúng vĩ đại tập hợp ở đó (DN.ii.255; DN­a.ii.682f).

Một vị Phật không hoàn toàn miễn nhiễm khỏi bệnh tật (ví dụ, Gotama). Mọi vị Phật đều có sức mạnh để sống trọn vẹn một kappa, nhưng không vị Phật nào làm như vậy, tuổi thọ của ngài bị rút ngắn do khí hậu và thức ăn ngài dùng (DN­a.ii.413).

Chú giải giải thích (DN­a.ii.554f.) rằng kappa ở đây có nghĩa là āyukappa, toàn bộ khoảng thời gian sống của một con người trong thời đại cụ thể đó. Một số người, như Trưởng lão Mahā Sīva, khẳng định rằng nếu vị Phật có thể sống trong mười tháng, vượt qua những nỗi đau của cái chết, ngài cũng có thể tiếp tục sống cho đến cuối của Bhaddakappa này. Nhưng một vị Phật không làm như vậy bởi vì ngài mong muốn tịch diệt trước khi cơ thể của ngài bị đánh bại bởi sự ốm yếu của tuổi già.

Tuy nhiên, không có vị Phật nào tịch diệt cho đến khi Sāsana được thiết lập vững chắc (DN.iii.122). Có ba sự parinibbānā trong trường hợp của một vị Phật: kilesa-Parinibbāna, khandha-Parinibbāna và dhātu-Parinibbāna. Sự kiện đầu tiên diễn ra dưới cây bodhi, sự kiện thứ hai vào thời điểm tịch diệt của vị Phật, sự kiện thứ ba rất lâu sau đó (DN­a.iii.899f.; về lịch sử xá-lợi của Gotama xem Gotama Buddha).

Một số vị Phật sống thọ hơn những vị khác; những vị là dīghāyuka chỉ có sammukhasāvakā (các đệ tử nghe Pháp trực tiếp từ vị Phật), và vào lúc các ngài tịch diệt, xá-lợi của các ngài không bị phân tán, chỉ một bảo tháp duy nhất được dựng lên trên đó (Snp­a. 194, 195).

Các vị Phật có tuổi thọ ngắn tổ chức uposatha mỗi nửa tháng một lần; những vị khác (ví dụ Kassapa Buddha) có thể có nó sáu tháng một lần; tuy nhiên những vị khác nữa (ví dụ Vipassī Buddha) chỉ có một lần trong sáu năm (Thag­a.i.62).

Sau khi vị Phật tịch diệt, Pháp của ngài dần dần bị lãng quên. Piṭaka đầu tiên bị mất là Abhidhamma, bắt đầu với Paṭṭhāna và kết thúc với Dhammasaṅgaṇī. Sau đó, Aṅguttaranikāya của Suttapiṭaka, từ nipāta thứ mười một đến thứ nhất; tiếp theo là Saṁyuttanikāya từ Cakkapeyyāla đến Oghataraṇa; sau đó là Majjhima, từ Indriyabhāvanāsutta đến Mūlapariyāyasutta, và sau đó là Dīgha, từ Dasuttara đến Brahmajāla. Những gāthā rải rác như Sabhiyapucchā, và Āḷavakapucchā, tồn tại lâu hơn nhiều, nhưng chúng không thể duy trì Sāsana. Piṭaka cuối cùng biến mất là Vinaya, phần cuối cùng là mātikā của Ubhatovibhaṅga (Vibh­a.432).

Khi một vị Phật tịch diệt, nhục thân ngài nhận được những sự tôn kính xứng đáng với một vị quân vương (những điều này được trình bày chi tiết tại DN.ii.141f). Có nói rằng vào đêm mà một vị Phật thành tựu sự Giác ngộ, và vào đêm ngài tịch diệt, màu da của ngài trở nên vô cùng sáng ngời (DN.ii.134). Ở đây chúng ta có sự khởi đầu của một huyền thoại mà sau này phát triển thành một sự tường thuật về một cuộc "biến hình" thực sự của vị Phật. Vào mọi lúc, ở đâu có sự hiện diện của một vị Phật, không một ánh sáng nào khác có thể chiếu sáng (Snp­a.ii.525).

Không có vị Phật nào đản sinh trong saṁvattamānakappa, mà chỉ trong vivaṭṭamānakappa (Snp­a.i.51). Một vị Bodhisatta xuất sắc về paññā có thể thành tựu quả vị Phật trong bốn asaṅkheyya; một vị xuất sắc về saddhā, trong tám, và một vị có viriya là yếu tố chính, trong mười sáu (Snp­a.i.47f). Khi một chúng sinh đã trở thành một vị Bodhisatta thì có mười tám điều kiện mà vị ấy được miễn nhiễm (Snp­a.i.50). Vị Phật được nhắc đến dưới nhiều danh hiệu khác nhau. Aṅguttaranikāya đưa ra một danh sách như vậy. Ở đó ngài được gọi là Samaṇa, Brāhmaṇa, Vedagū, Bhisaka, Nimmala, Vimala, Ñāṇī và Vimutta. Buddhaghosa đưa ra bảy danh hiệu khác: Cakkkumā, Sabbabhūtānukampī, Vihātaka, Mārasenappamaddī, Vusitavā, Vimutto và Aṅgīrasa (DN­a.iii.962f).

Vị Phật thường nói về mình như là một Tathāgata. Thuật ngữ này được giải thích rất dài trong các Chú giải – ví dụ, DN­a.i.59f. Những môn đệ của ngài thường gọi ngài là Bhagavā, trong khi những người khác gọi ngài bằng tên của ngài (Gotama). Trong trường hợp của Gotama Buddha, chúng ta thấy ngài cũng được gọi là Sakka (Snp. vs. 345; có lẽ tương đương với Sākya), Brahma (Snp. p.91; Snp­a.ii.418), Mahā Muni (Bv­a.38) và Yakkha (MN.i.386; cũng tại KS.i.262). Vô số danh hiệu khác xuất hiện trong các kinh sách, đặc biệt là trong những cuốn muộn hơn. Một công thức rất nổi tiếng, được các Phật tử sử dụng trong các nghi lễ của họ, chứa chín danh hiệu, công thức đó là: Bhagavā arahaṁ sammāsambuddho, vijjācaraṇasampanno, sugato, lokavidū, anuttaro, purisadammasārathi, satthā devamanussānaṁ, Buddho, Bhagavā (những từ này được phân tích và thảo luận trong Vsm. 198 ff). Có khẳng định rằng (ví dụ, DN­a.i.288) những lời xưng tụng về vị Phật là vô lượng (aparimāṇa). Một trong những đặc điểm nổi bật nhất của ngài, được đề cập đi đề cập lại, là sự yêu thích sự yên tĩnh của ngài, ví dụ, DN.i.178f.; ngài cũng thích sự tĩnh cư (paṭissallāna) (DN.ii.70; AN.iv.438f.; SN.v.320f., v.v.). Khi ngài đang tịnh cư thì thông thường là phi thời (akāla) để đến thăm ngài (DN.ii.270). Cũng có những lời cáo buộc nhất định, được các đối thủ của một vị Phật đưa ra chống lại ngài, vì chính sự yêu thích tĩnh cư này. "Người ta nói rằng tuệ minh sát của ngài bị hủy hoại bởi thói quen ẩn dật này. Bằng cách tiếp xúc với ai mà ngài thành tựu được sự sáng suốt trong trí tuệ? Ngài không thoải mái trong việc điều hành một hội chúng, không sẵn sàng trong đàm thoại, ngài chỉ bận tâm đến những rìa ngoài của các sự vật. Ngài giống như một con bò chột mắt, chỉ đi loanh quanh thành một vòng tròn" (DN.iii.38).

Trong điều này, các đệ tử của ngài đã noi gương ngài (DN.iii.37). Chỗ ở của một vị Phật được gọi là Gandhakuṭi. Dấu chân của ngài được gọi là Padacetiya, và dấu chân này chỉ có thể được nhìn thấy khi ngài mong muốn như vậy. Một khi ngài muốn nó được nhìn thấy, không ai có thể xóa nó đi. Ngài cũng có thể tác ý để chỉ một người cụ thể nào đó sẽ nhìn thấy nó (Dhp­a.iii.194). Có nói rằng năng lực từ bi của ngài lớn đến mức không có hành động xấu ác nào có thể biểu hiện kết quả của nó trước sự hiện diện của ngài (Snp­a.ii.475). Một vị Phật không bao giờ yêu cầu những lời xưng tụng, nhưng nếu những lời xưng tụng ngài được thốt ra trước mặt ngài, ngài không cảm thấy bị xúc phạm (Thag­a.ii.42). Khi vị Phật an tọa tại một điểm nào đó, không ai có năng lực đi xuyên qua không trung phía trên ngài (Snp­a.i.222). Ngài thích nhận lời mời đến dùng bữa của những người nghèo (Dhp­a.ii.135).

Xem thêm Gotama và Bodhisatta. Cũng xem bài viết về Buddha trong PTSPED.

02. Buddha 02 draft

Buddha 02. A king of forty-one kappas ago, a previous birth of Vacchapāla (Pāyāsadāyaka) Thera. Thag­a.i.160; Ap.i.157.

Buddha 02. Một vị vua cách đây bốn mươi mốt kappa, một kiếp trước của Trưởng lão Vacchapāla (Pāyāsadāyaka). Thag­a.i.160; Ap.i.157.

03. Buddha 03 draft

Buddha 03. A minister of Mahinda V. He was a native of Māragallaka and, in association with Kitti, another minister, vanquished the Coḷa army at Palutthagiri. He received as reward his native village. Cv.lv.26-31.

Buddha 03. Một vị quan đại thần của Mahinda V. Ông là người gốc Māragallaka và, hợp tác cùng với Kitti, một vị đại thần khác, đã đánh bại quân đội Coḷa tại Palutthagiri. Ông đã nhận được ngôi làng quê hương của mình như một phần thưởng. Cv.lv.26-31.

04. Buddha 04 draft

Buddha 04. A Kesadhātu, general of Parakkamabāhu I. He inflicted a severe defeat on Māṇābharaṇa at Pūnagāmatittha. Cv.lxxii.7.

Buddha 04. Một vị Kesadhātu, vị tướng của Parakkamabāhu I. Ông đã giáng một đòn thất bại nặng nề cho Māṇābharaṇa tại Pūnagāmatittha. Cv.lxxii.7.

05. Buddha 05 redirect

Redirect target: Buddhanāyaka

Buddha 05. See Buddhanāyaka.

Chưa dịch.

6. Buddhā draft

Buddhā. Wife of Prince Bodhi and, later, of Moggallāna. By Bodhi she had a daughter Lokitā and by Moggallāna four children: Kitti (afterwards Vijayabāhu I.), Mittā, Mahinda and Rakkhita. Cv.lvii.40.

Buddhā. Vợ của Vương tử Bodhi và, sau này, của Moggallāna. Với Bodhi bà có một con gái tên là Lokitā và với Moggallāna có bốn người con: Kitti (sau này là Vijayabāhu I.), Mittā, Mahinda và Rakkhita. Cv.lvii.40.